Denkers en uitspraken die ons ruimte, tijd en inzicht geven. Quotes die er toe doen.
“Alles van waarde is weerloos” (Lucebert)
Lucebert (1924-1994) was een invloedrijke Nederlandse dichter, schilder en denker, en een van de centrale figuren van de experimentele Cobra-beweging. Zijn uitspraak “Alles van waarde is weerloos” geldt als een kernzin uit de naoorlogse Nederlandse literatuur. Met deze woorden wilde Lucebert duidelijk maken dat echte waarden, zoals liefde, vrijheid, creativiteit en menselijkheid, geen harde bescherming kennen. Ze zijn kwetsbaar en kunnen gemakkelijk worden beschadigd door macht, geweld of onverschilligheid. In zijn poëzie verzette Lucebert zich fel tegen oorlog, autoriteit en vaststaande waarheden. Hij gebruikte een vrije, soms chaotische taal om ruimte te maken voor verbeelding en morele betrokkenheid. De uitspraak kreeg later een extra lading toen zij verbonden raakte met een gewelddadige gebeurtenis, waardoor de kwetsbaarheid van waarden letterlijk zichtbaar werd. Toch is de boodschap niet pessimistisch. Lucebert roept de lezer juist op tot zorg en verantwoordelijkheid. Wat weerloos is, vraagt om bescherming door aandacht, solidariteit en menselijkheid. Daarmee blijft zijn gedachte ook in de huidige tijd bijzonder actueel.
“God zit in schoonheid” (van Dis)
Adriaan van Dis (1946) is een bekende Nederlandse schrijver, essayist en televisiepresentator. In zijn werk staan thema’s als identiteit, schuld, geschiedenis en morele verantwoordelijkheid centraal. Zijn godsbeeld is niet traditioneel religieus, maar eerder kritisch en onderzoekend. Van Dis groeide op in een complexe familiegeschiedenis en dat heeft zijn kijk op geloof sterk beïnvloed. Hij gelooft niet in een persoonlijke God die het lot van mensen stuurt of ingrijpt bij onrecht. In plaats daarvan ziet hij God vaak als een menselijke constructie: een idee dat mensen helpt om zin, troost en richting te geven aan hun leven. In zijn boeken en essays gebruikt hij God als gesprekspartner, niet als vaststaande waarheid. Twijfel speelt daarbij een belangrijke rol. Van Dis laat zien dat het mogelijk is om ethisch en betrokken te leven zonder religieuze zekerheden. Tegelijk erkent hij de kracht van religieuze verhalen en symbolen. Zijn godsbeeld past bij een moderne, seculiere samenleving waarin geloof niet vanzelfsprekend is, maar waarin vragen over goed en kwaad, verantwoordelijkheid en menselijkheid des te urgenter worden.
“Traditie is niet het aanbidden van as, maar het doorgeven van vuur” (Mahler)
Gustav Mahler (1860-1911) was een Oostenrijks componist en dirigent die wordt gezien als een sleutelfiguur tussen de romantische en de moderne muziek. De uitspraak “Traditie is niet het aanbidden van as, maar het doorgeven van vuur” vat zijn visie op cultuur en kunst treffend samen. Mahler verzette zich tegen een starre omgang met traditie, waarin het verleden wordt vereerd zonder kritisch nadenken. Voor hem moest traditie levend blijven en telkens opnieuw betekenis krijgen. De “as” staat symbool voor lege vormen en rituelen die hun bezieling hebben verloren. Het “vuur” verwijst naar passie, inspiratie en creatieve energie. Mahler vond dat kunstenaars niet het verleden moesten kopiëren, maar de geest ervan moesten doorgeven aan nieuwe generaties. Deze gedachte is nog steeds actueel, niet alleen in de muziek, maar ook in onderwijs, religie en maatschappelijke tradities. Mahler laat zien dat respect voor traditie juist vraagt om vernieuwing. Alleen door het vuur brandend te houden, kan cultuur relevant en levendig blijven.
- Literatuurmuseum (Den Haag en online)
- Literatuur op funkystuff.org
- Stefan Zweig (1881-1942)
