Schotland

Schotland (Schots-Gaelisch: Alba) is een voormalig koninkrijk en constituerend land van het Verenigd Koninkrijk. Het omvat het noordelijk deel van het eiland Groot-Brittannië en grenst in het zuiden aan Engeland. Het kent een eigen rechtsstelsel, vlag, bankbiljetten en binnenlands bestuur en vormt een constituerend land binnen het Verenigd Koninkrijk. Schotland telt ruim 5,3 miljoen inwoners. De hoofdstad is Edinburgh. 

Bezienswaardigheden

Locatie Dag De Groene Reisgids van Michelin (2019) Bezienswaardigheden Bijzonderheden
Argyll Forest Park  8  310 Kust met eilanden, zeven nationale natuurreservaten, parken, tuinen en wilde ruimten, iconische fauna, steenarenden, edelherten, otters, zeehonden, papegaaiduikers, rode eekhoorns, bruinvissen en zeldzame zeearenden.  
Beauly  7  589 Stad in de Schotse Hooglanden aan de rivier Beauly. Beauly ligt ongeveer 16 kilometer ten westen van Inverness.  
Blair Castle  3  464 Kasteel vlak bij het dorp Blair Atholl in het graafschap Perthshire, in het midden van Schotland. Het is het hoofdverblijf van de clan Murray. De oudste delen van het gebouw stammen uit eind 13e eeuw.  
Bonar Bridge  6  ? Dorp op de noordelijke oever van Kyle of Sutherland in het graafschap Sutherland in de Schotse Hooglanden. Kyle of Sutherland is een estuarium van de rivieren Oykel, Cassley, Shin en Carron die er allen in uitmonden juist voor Bonar Bridge. Het dorp kent een gemeente van de Free Presbyterian Church of Scotland.  
Cairngorms National Park  4  75, 568 Nationaal park tussen Inverness, Aberdeen en Perth. Het park is 4528 km² groot. In dit gebied ontspringen de rivieren Dee, Spey en Avon. De kern van het gebied wordt gevormd door een massief met daarin de hogere toppen van de hooglanden, er is een aantal pasovergangen. Het gebied ontleent zijn naam aan de berg Cairn Gorm (Schots-Gaelisch: An Càrn Gorm, dat Blauwe of Groene Berg betekent). Grote delen van het gebied liggen boven de boomgrens.  
Caledonian Canal  7  584 Kanaal. verbindt Inverness aan de Schotse oostkust (Noordzee), met Corpach, bij Fort William aan de westkust (Atlantische Oceaan). Het is 107 kilometer lang waarvan 72 km door vier natuurlijke meren gaat, namelijk Loch Lochy, Loch Oich, Loch Ness en Loch Dochfour. In het kanaal liggen 29 schutsluizen waarvan er acht nabij Banavie de Neptune’s Staircase vormen.  
Cromarty Firth  6  587 Zeestraat, arm van de Moray Firth.  
Culloden Battlefield  4  60, 584 Veldslag bij Culloden (16 april 1746) was de laatste slag tussen de jacobieten en het huis Hannover en de laatste veldslag gevochten op het eiland Groot-Brittannië. De slag vond plaats bij de dorpsgemeenschap Culloden nabij de Noord-Schotse stad Inverness.  
Dornoch Firth  6  590 Smalle inlaat van de zee, estuarium, van Noordzee gelegen aan de oostkust van Schotland en maakt deel uit van de nog grotere firth Moray Firth. De firth vormt een deel van de grens tussen de twee Lieutenancy areas Ross and Cromarty en Sutherland.  
Drumnadrochit  7  582 Toeristisch plaatsje dat ligt aan Loch Ness in Schotland. De plaats ligt op zo’n 22 km van de stad Inverness. In Drumnadrochit liggen onder andere een museum (van Loch Ness) en een kasteelruïne (Urquhart Castle).  
Dunrobin Castle  6  591 Kasteel uit de vijftiende-eeuw. Zetel van de clan Sutherland, gelegen nabij Golspie. Dunrobin Castle is privébezit. In het kasteel is een museum ingericht waarin zich ook verschillende Pictische stenen bevinden. Kasteel en tuinen zij opengesteld van april tot half oktober. Voor het kasteel is er een apart treinstation, station Dunrobin Castle, dat ’s zomers geopend is.  
Edinburgh 2  118 Diverse bezienswaardigheden, inds 1437 de hoofdstad van Schotland. De stad wordt door inwoners soms liefkozend Auld Reekie (“Oude Rokerd”) genoemd. Overnachting
Fort Augustus  7  582 Nederzetting aan het zuidwestelijke einde van Loch Ness.  
Fort William  7  478 Plaats, 160 km ten noorden van Glasgow. Het bevindt zich aan de oevers van Loch Linnhe, in de schaduw van de Ben Nevis, de hoogste berg van het Verenigd Koninkrijk. De stad heeft zich ontwikkeld rond een reeks grote en kleine, strategische forten (vandaar de naam Fort William). De plaats is een knooppunt van belangrijke vaar-, weg- en spoorverbindingen in de Schotse Hooglanden. Het ligt aan het Caledonisch Kanaal. Dit kanaal kwam in 1822 na een bouwtijd van 19 jaar gereed.  
Glen Coe  484, 486 Vulkaanvallei, in de ijstijd door een gletsjer uitgesleten, en heeft een brede U-vorm. De vallei is genoemd naar de erdoorheen stromende rivier de Coe.  
Golspie  6  591 Kustdorpje in het noordoosten. Het dorp is gesitueerd aan de Moray Firth, aan de voeten van Ben Bhraggie (394 m).  
Grantown-on-Spey  4  574 Stad, historisch gezien in het graafschap Moray. Het is gelegen op een laag plateau bij Freuchie naast de rivier de Spey aan de noordelijke rand van de Cairngorm-bergen, ongeveer 32 km ten zuidoosten van Inverness (35 mijl of 56 km over de weg).  
Gretna Green  9  247 Dorp in de Schotse lieutenancy Dumfries in de buurt van de Engelse grens. De plaats staat historisch bekend vanwege de vele huwelijken die er worden voltrokken. In het verleden waren dat vooral huwelijken waarbij de bruid geschaakt was, al of niet tegen haar zin. Gretna Green is een van de meest populaire trouwlocaties ter wereld. Er worden ruim 5000 huwelijken per jaar gesloten, wat gelijkstaat aan één op de zes in Schotland gesloten huwelijken  
Inverewe Garden  5  497 Botanische tuin, net ten noorden van Poolewe in Wester Ross en staat bekend om de breedte van zijn collectie.  
Lairg Ghru  6  577 Stadje in het midden van het traditionele graafschap Sutherland met 700 inwoners. Het ligt aan de oevers van Loch Shin en heeft een spoorwegstation op de Far North Line. Het dorp heeft jaarlijks in augustus een grote schapenmarkt, een van de grootste van Europa.  
Loch Lomond  9 354, 356, 357, 471 Groot diep meer, 37 kilometer lang.  
Loch Ness  7  581 Groot diep meer, 36 kilometer lang.  
McCaig’s Tower  8  373 Negentiende-eeuws, Colosseum-achtig gebouw in Oban in de Schotse regio Argyll and Bute. De toren staat ook bekend onder de naam McCaig’s Folly.  
Moray Firth  6  78 Ongeveer driehoekige firth (inlaat) van de Noordzee, gelegen aan de oostkust bij Inverness.  
Oban  8  372 Plaats aan de westkust. Het is ondanks het aantal van 12.467 inwoners de grootste stad tussen Helensburgh en Fort William. Gedurende het toeristenseizoen kan het aantal in Oban verblijvenden oplopen tot zo’n 25.000 personen. Het stadsbeeld wordt grotendeels bepaald door de McCaig’s Tower, geïnspireerd op het Colosseum.  
Pitlochry  2, 3  461 Plaats met een geschatte populatie van 2.776 (2011). Het dorp is gebouwd in traditionele victoriaanse stijl en is gelegen aan de rivier de Tummel en Loch Faskally.  
Queens View  2  467 Uitzichtspunt. Locatie aan de oostelijke zijde van Loch Tummel, langs de B8019, van waar men vanaf de noordelijke oever een panoramisch uitzicht heeft over dit loch en zijn omgeving. De Schiehallion is hier prominent aanwezig. Het is vanaf deze plek, volgens de overlevering, dat koningin Victoria in 1866 voor het eerst het landschap bewonderde.  
Rogie Falls  5  ? Reeks watervallen op het Black Water, een rivier in Ross-shire in de Schotse Hooglanden. De watervallen liggen ongeveer 2 kilometer ten noordwesten van het dorp Contin, naast de weg A835. Ze zijn een populaire toeristische attractie, met verschillende boswandelingen.  
Spean Bridge  7  ? Dorp in de buurt van Achnacarry in de Schotse lieutenancy Inverness. Nabij Spean Bridge is een Memorial voor militaire commando’s die in dit gebied waren gelegerd. Het spoorwegstation Spean Bridge ligt aan de West Highland Line.  
Strathpeffer  4, 6  588 Dorp in de Schotse lieutenancy Ross and Cromarty met ongeveer 1500 inwoners, ongeveer 8 kilometer ten westen van Dingwall. Overnachting
Tain 6  590 Dorp in het Lieutenancy area Ross and Cromarty. Tain wordt bediend door een spoorwegstation op de Far North Line. In Tain is de whiskydistilleerderij Glenmorangie gevestigd. Achter een gebouw van het plaatselijk museum is de Ardjachie Stone te zien.  
Tomintoul  4  566 Dorp. De naam is afgeleid van het Schots-Gaelische woord Toù an t-sabnail, wat zoveel betekent als heuvel van de schuur. Het ligt in het noordelijk deel van het Cairngorms National Park. Het is de hoogstgelegen plaats in de Schotse Hooglanden (350 m). Tomintoul ligt ongeveer 80 km ten zuidoosten van Inverness, in het gebied Moray. In 2005 woonden er ongeveer 280 mensen in Tomintoul.  
Tyndrum  7  ? Dorp in Strathfillan, aan de zuidelijke rand van Rannoch Moor. Wandelen. Knooppunt van transportroutes. De West Highland Line-spoorlijn vanuit Glasgow splitst ongeveer 8 km naar het zuiden bij Crianlarich, met een aftakking naar Fort William en de andere naar Oban. Tyndrum heeft een station op elke tak: Upper Tyndrum op de Fort William-lijn en Tyndrum Lower op de Oban-lijn. Het is dus ongebruikelijk dat er twee stations zijn die hetzelfde kleine dorp bedienen, slechts een paar honderd meter van elkaar verwijderd, maar ongeveer 16 km van elkaar per spoor. Overnachting

Inleiding

De naam Schotland is afgeleid van de Latijnse naam Scoti die door de Romeinen gebruikt werd om de Gaelische bevolking in wat nu Schotland en Ierland heet aan te duiden ter onderscheid van de Picten. De Scoti wisten hun macht in het huidige Schotland uit te breiden en vermengden zich met de Pictische bevolking. Vanaf de elfde eeuw werd de term ‘Scotia’ gebruikt voor Schotland ten noorden van de rivier de Forth. Vanaf de late middeleeuwen kreeg de term zijn huidige betekenis.

Kaart

Geschiedenis

Schotland vormt het noordelijk deel van Groot-Brittannië. Dit deel was al acht of negen millennia bewoond vooraleer kon worden gesproken van zoiets als een Schotse identiteit, die pas is ontstaan gedurende de lange periode dat Schotland een zelfstandig koninkrijk was. Het koninkrijk is in de loop van de middeleeuwen ontstaan. Net als in Wales en Ierland was er geen sterk centraal gezag. Voor het grootste deel van de Schotten is het Engels de moedertaal. In zekere zin hebben de ze hun eigen taal, het Schots-Gaelisch (Gaelic), verloren.

Vanaf de veertiende eeuw zijn gevoelens van vijandschap en wantrouwen jegens het grotere en welvarender Engeland min of meer een constante. Sinds 1603 worden Schotland en Engeland door dezelfde vorsten geregeerd. In 1707 werden ook de parlementen van de twee staten samengevoegd en het Schotse pond vervangen door het Britse pond. De industriële revolutie begon in de twee landen vrijwel gelijktijdig. In de loop van zijn geschiedenis ontstond in Schotland een nationale Kerk en een eigen rechtsstelsel. Veel Schotten voelen zich sterk verbonden met de geschiedenis van de eigen familie en met die van de eigen directe omgeving.

De naam Schotland is afgeleid van het Latijnse Scotia, het land van de Scoten. Deze Scoten, een Keltisch volk, vestigden zich vanuit het noordoosten van Ierland rond de vijfde eeuw aan de westkust van het huidige Schotland. Oorspronkelijk (tot de tiende eeuw) duidde men Ierland met Scotia aan; de inwoners van Scotia werden Scot(t)i genoemd.

Geografie

Het vasteland van Schotland beslaat ongeveer een derde van de totale landmassa van Groot-Brittannië, dat ten noordwesten van Continentaal Europa ligt. De totale oppervlakte van het land is 78.772 km². De enige landgrens die Schotland heeft, is met Engeland en is 96 kilometer lang en loopt van de rivier de Tweed aan de oostkust tot de Solway Firth aan de westkust. Ten westen van Schotland ligt de Atlantische Oceaan en ten oosten de Noordzee. Ierland ligt op slechts 30 kilometer van het schiereiland Kintyre verwijderd, terwijl Noorwegen 305 kilometer naar het oosten ligt en de Faeröer 270 kilometer naar het noorden.

De huidige grenzen van Schotland zijn grotendeels tot stand gekomen bij het Verdrag van York uit 1237 tussen Schotland en het Koninkrijk Engeland en het Verdrag van Perth uit 1266 tussen Schotland en Noorwegen. Uitzonderingen hierbij zijn het eiland Man dat in de veertiende eeuw werd verloren aan Engeland en een Brits Kroonbezit is; de Orkney- en Shetlandeilanden, die in 1472 van Noorwegen werden overgenomen en Berwick-upon-Tweed dat in 1482 door de Engelsen werd veroverd.

Het geografisch middelpunt van Schotland ligt een paar kilometer van het dorpje Newtonmore in Badenoch. Met 1344 meter boven zeeniveau is de top van Ben Nevis het hoogste punt van het land, terwijl de rivier de Tay met 190 kilometer de langste rivier is.

Hooglanden

De Hooglanden liggen ten noorden en westen van de Highland Boundary Fault, die loopt van Arran tot Stonehaven. Dit gedeelte van Schotland is voornamelijk opgebouwd uit oud gesteente uit het Cambrium en Precambrium, die naar boven werden gedrukt tijdens de Caledonische orogenese. Het wordt doorsneden door stollingsgesteente van een recentere periode, waarvan de overblijfselen de huidige gebergten als de Cairngorms en de Cuillins vormen. Een belangrijke uitzondering zijn de lagen van Old Red Sandstone bij de kust van de Moray Firth, die talloze fossielen herbergen. De Schotse Hooglanden zijn in het algemeen bergachtig en de grootste hoogtes van de Britse Eilanden zijn er te vinden.

Voetnoot