Maand: augustus 2021

Fotoalbum Bert en Judith

Amy Winehouse – Back to Black (3 versies)

Amy Winehouse – Back to Black

Met akoestische gitaar

2007

Amy Winehouse – Back to Black

Met elektrische gitaar en basgitaar

2006

Amy Winehouse – Back to Black

Met band

2008

Back to Black

He left no time to regret
Kept his dick wet
With his same old safe bet
Me and my head high
And my tears dry
Get on without my guy
 
You went back to what you knew
So far removed
From all that we went through
And I tread a troubled track
My odds are stacked
I’ll go back to black
 
We only said goodbye with words
I died a hundred times
You go back to her
And I go back to
I go back to us
 
I love you much
It’s not enough
You love blow and I love puff
And life is like a pipe
And I’m a tiny penny
Rolling up the walls inside
 
We only said goodbye with words
I died a hundred times
You go back to her
And I go back to
 
We only said goodbye with words
I died a hundred times
You go back to her
And I go back to
 
Black, black
Black, black
Black, black
Black
I go back to
I go back to
 
We only said goodbye with words
I died a hundred times
You go back to her
And I go back to
 
We only said goodbye with words
I died a hundred times
You go back to her
And I go back to black

Geschreven door Amy Winehouse en Mark Daniel Ronson (ook producer)

Godfried Bomans

Tijdens zijn verblijf op Schiermonnikoog, in november 1970, liet Godfried Bomans zich interviewen door de vlaming Jan van Rompaey. Een wonderlijke beschrijving van het leven op Schiermonnikoog was het gevolg. Weinigen hebben er weet van dat er zich nog spoken, heksen en andere eigenaardige schepselen bevinden op dit eiland. Hij zou er een boek over kunnen schrijven maar wie zou hem geloven? Bomans houdt van Schiermonnikoog maar zal toch altijd een Haarlemmer blijven, ondanks de bijzondere verschijnselen op dit eiland.

Godfried (Jan Arnold) Bomans (Den Haag, 2 maart 1913 – Bloemendaal, 22 december 1971) was een Nederlandse schrijver, columnist en mediapersoonlijkheid.

Bomans heeft meer dan 60 boeken en vele andere geschriften op zijn naam staan. Hij heeft tijdens zijn leven weinig officiële erkenning gekregen, in ieder geval niet in de vorm van een literaire prijs.

Bij het grote publiek werd hij vooral populair door zijn roman Erik of het klein insectenboek (tien drukken in het verschijningsjaar 1941) en na de Tweede Wereldoorlog met de strip Pa Pinkelman in de Volkskrant en weer wat later met zijn columns op de voorpagina van die krant, zijn stukken in Elsevier en zijn radio- en tv-optredens. In oktober 2000 schonk de weduwe van Godfried Bomans zijn archief aan het Nederlands Letterkundig Museum.

Bomans was een groot kenner van het werk van Charles Dickens. Hij speelde een belangrijke rol bij het tot stand komen van de vertaling in het Nederlands van het complete werk van Dickens, die in de jaren vijftig van de twintigste eeuw in pocketformaat door Uitgeverij Het Spectrum werd uitgegeven. De langverwachte biografie van Dickens heeft hij echter nooit geschreven.

Hij was was een zoon van Johannes Bernardus Bomans (1885-1941) en Arnoldina Josephina Oswalda Reynart (1883-1955) en werd vernoemd naar zijn peetoom Godefridus (Frits) Keunen (1853-1914), die getrouwd was met een halfzuster van Bomans’ moeder. In latere verhalen komt regelmatig een oom Frits voor. Godfrieds grootvader van vaders kant, Johannes Michiel Bomans (1850-1909), is directeur van het Haarlems Dagblad geweest.

In 1913 begon zijn vader een advocatenpraktijk in Haarlem waarheen de familie verhuisde; Godfried was nog maar een paar maanden oud. Hij heeft zich zijn leven lang Haarlemmer gevoeld. Zijn vader werd voor de Roomsch-Katholieke Staatspartij gekozen tot lid van de Tweede Kamer, wat hij tot 1929 bleef. Bomans sr. was ook, tot zijn onverwachte overlijden in 1941, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en zelfs in 1940 enkele maanden plaatsvervangend commissaris van de koningin voor deze provincie, ook ten tijde van de Duitse inval. Vader Bomans, sinds 1933 woonachtig op het landgoed Berkenrode in Heemstede, publiceerde onder andere een geruchtmakende serie historische romans, de Donald-cyclus, onder het pseudoniem J.B. van Rode.

Reeds als middelbare scholier had Bomans literaire belangstelling; zo was hij redacteur van schoolkranten en publiceerde hij korte verhalen, ook in literaire tijdschriften en studentenbladen.

In 1926 ging Bomans naar het Triniteitslyceum in Overveen en van 1933 tot 1939 studeerde hij aan de Universiteit van Amsterdam. Hij behaalde er zijn kandidaatsexamen Rechten in 1936. Van 1938 tot 1939 was Bomans redacteur van het studentenweekblad Propria Cures. In 1939 vertrok hij plotseling naar Nijmegen, waar hij zich inschreef als student Wijsbegeerte. Hij werd er actief lid van het culturele Corpsdispuut ter Sociëteit De Gong. In 1941 verloofde Godfried zich met Gertrud Maria (‘Pietsie’) Verscheure.

Bomans debuteerde in 1932, onder het pseudoniem Bernard Majorick, met Drijfjacht en Gebed voor Nederland. In datzelfde jaar schreef hij ook het historische toneelstuk Bloed en liefde, waarin zijn karakteristieke humor al duidelijk herkenbaar is.

De eerste druk van Pieter Bas verscheen in december 1936, met tekeningen van zijn jeugdvriend Harry Prenen die ook latere boeken van Bomans zou illustreren. Met Prenen richtte hij in hetzelfde jaar de “Rijnlandsche Academie” op, een pseudogewichtig genootschap waarmee zij de aangekondigde demping van de Haarlemse Bakenessergracht wilden voorkomen. Zij slaagden overigens in hun opzet. De Rijnlandsche Academie werd daarna vooral in een uitvoerige, maar helaas nooit gepubliceerde correspondentie voortgezet.

Eind 1939 schreef hij, nog steeds in Nijmegen, zijn bekendste werk: Erik of het klein insectenboek dat in december 1940 werd uitgegeven bij Het Spectrum.

In 1941 was hij voor het eerst officieel Sinterklaas, in Nijmegen. Ook later zou hij bij intochten op tv in die rol optreden. In 1943 gaf hij zijn studie op en verhuisde terug naar Haarlem. Tijdens de oorlog bood Bomans onderdak aan Joodse onderduikers. Zo zat de Joodse muzikant Hans Lichtenstein bij hem ondergedoken. Bomans ontving postuum van het Israëlische holocaustcentrum de eretitel Rechtvaardige onder de Volkeren.

Op 14 april 1944 trouwde hij in Nijmegen met Pietsie Verscheure. Uit dit huwelijk werd 1 dochter geboren, Eva, in 1960. Tegen het eind van de oorlog dook hij onder in Aerdenhout en het Verscholen Dorp (een schuilplaats voor onderduikers in de bossen in het zuiden van de gemeente Nunspeet), toen er razzia’s werden gehouden voor gedwongen tewerkstelling in nazi-Duitsland. Het kerkelijk huwelijk vond pas na de oorlog plaats, op 17 augustus 1945.

Bomans had twaalf jaar (van 1940 tot 1952) nodig om de Pickwick Papers van Dickens te vertalen. Na de Tweede Wereldoorlog was er veel werk voor Bomans. Hij werd aangesteld als kunstredacteur van de Volkskrant (tot 1946) en redacteur bij Elseviers Weekblad (tot 1949). Zijn strip Pa Pinkelman en Tante Pollewop, vanaf november 1945 in de Volkskrant, met tekeningen van Carol Voges, is een begrip geworden. De strip werd in 1976 door de KRO voor televisie bewerkt, met Ton van Duinhoven in de rol van Pa Pinkelman en Maya Bouma als Tante Pollewop.

In 1956 richtte hij de Haarlem Branch van de Dickens Fellowship op, die hij de eerste jaren als president zou voorzitten.

Godfried Bomans
Godfried Bomans

Landelijke bekendheid kreeg Bomans opnieuw door optredens in radio- en televisieprogramma’s, zoals Kopstukken en Bomans in triplo, waarin Bomans vraaggesprekken voert met zijn eigen broer en zus, die beiden een groot deel van hun leven in een klooster hebben doorgebracht. Hij werd een mediapersoonlijkheid, voor die tijd een nieuw fenomeen. Uitzendingen zoals Bomans in Vlaanderen en Bomans in Israël vestigden de aandacht even sterk op hemzelf als op zijn onderwerpen.

In 1971 verbleef Bomans, op uitnodiging van VARA en AVRO, een week alleen op het onbewoonde waddeneiland Rottumerplaat. Hij maakte er dagelijkse radioverslagen, getiteld Alleen op een eiland, over zijn ervaringen met Willem Ruis als zijn gesprekspartner in Warffum. Deze radioverslagen zijn als luisterboek in 2006 op 6 cd’s verschenen. Het primitieve verblijf lag hem niet; vrijwel zeker heeft het hem een terugslag bezorgd in zijn gezondheid.

Godfried Bomans stierf op 22 december 1971 op 58-jarige leeftijd aan een hartaanval en werd op de dag voor Kerstmis begraven op het Sint Adelbertskerkhof in Bloemendaal.

Bomans’ werk is moeilijk onder één noemer te brengen, maar hij was zeker een groot stilist. Het werk heeft als kenmerk wendbaarheid, een groot gevoel voor humor en een onverslijtbare ironie. Bomans kon zowel zeer ernstig als zeer lichtvoetig schrijven.

Tussen links Nederland en Bomans ontstond op 18 juni 1966 een diepe kloof toen Bomans in een column in de Volkskrant onder de titel “De Raddraaiers” het vernielen van de kantoren van het dagblad De Telegraaf veroordeelde (de Telegraafrellen). Boze bouwvakkers waren hiertoe in een pamflet opgeroepen en Bomans heeft de anonieme schrijvers van het pamflet de “hoofdschuldigen” genoemd. Toen vier leden van de maoïstische Rode Jeugd werden gearresteerd keerde heel links Nederland, aangevoerd door Harry Mulisch, zich tegen de “verrader” Bomans.

In 1960 werden in Leiden (in de Breestraat nr. 37) en in 1964 in Gouda (op de Hoge Gouwe 21) gevelstenen onthuld ter herinnering aan het gedenkwaardige verblijf van Pieter Bas in die plaatsen. Beide werden onthuld door Bomans zelf, met passende toespraken.

In 1972 werd het Godfried Bomans Genootschap opgericht. In Thijsse’s Hof te Bloemendaal staat het beeld Erik op de vlinder, in 1977 gemaakt door Mari Andriessen. Sinds 1982 staat in de Wijngaardtuin, in het centrum van Haarlem, een bronzen beeldje van Bomans, van beeldhouwer Wim Jonker. Bomans’ boek Erik of het klein insectenboek werd in 2004 verfilmd door Gidi van Liempd.

Literaire prijzen heeft Bomans nooit ontvangen, maar dat wil niet zeggen dat hij nooit is onderscheiden. In 1987 werd hem, postuum, de Israëlische Jad Wasjem-onderscheiding toegekend voor zijn hulp aan joodse onderduikers tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 2004 eindigde Bomans als nr. 48 in de verkiezing van de Grootste Nederlander.

Van 19 juni tot en met 5 september 2010 was in Museum De Hallen een tentoonstelling te zien over het leven en werk van Bomans als schrijver, componist en tv-persoonlijkheid. Er werden originele boekillustraties getoond, samen met werk van Bomans’ kunstenaarsvrienden zoals Kees Verwey en Mari Andriessen.

Op 2 maart 2013, zijn honderdste geboortedag, werd op de locatie van zijn geboortehuis aan de Bierkade 2a in Den Haag door burgemeester Jozias van Aartsen een bescheiden plaquette onthuld.

Op 15 november 2013 was het jaarlijks symposium van de Jan Campert-Stichting gewijd aan Godfried Bomans en Simon Carmiggelt. Thomas van den Bergh, Henk van Gelder, Jean-Pierre Geelen, Jos Joosten, Kees van Kooten, Jan de Roder en Gé Vaartjes hielden in het Letterkundig Museum voordrachten onder de noemer Bomans en Carmiggelt: twee lichte letterheren.

Bibliografie
1936 – Pieter Bas, Memoires of Gedenkschriften van Mr. P. Bas
1937 – Bloed en liefde
1938 – Het Doosje, novelle
1939 – Een eeuw achter
1939 – De huis-tyran
1941 – Erik of het klein insectenboek
1941 – De drie koningen
1942 – De nieuwe Kerststal van de pastoor
1943 – Het ontbijt van koning Habbeba
1944 – Sint Jeanne d’Arc
1945 – Het duel
1946 – De avonturen van Pa Pinkelman
1946 – Moeder de gans
1946 – Sprookjes
1947 – Kopstukken
1948 – Avonturen van Tante Pollewop
1948 – De avonturen van Bill Clifford
1948 – Buitelingen. Aforismen, buitelingen en capriolen
1948 – Onstuimige verhalen
1949 – Wonderlijke nachten
1950 – Een halve eeuw Trappistenleven
1951 – Er dreigt een ramp! zegt Godfried Bomans
1952 – Pa Pinkelman in de politiek
1952 – De onsterfelijke Pa Pinkelman
1953 – Capriolen. Een tweede bundel buitelingen
1953 – De verliefde zebra
1953 – Jan de zebra
1953 – De ontevreden vis
1953 – Het luie jongetje
1953 – De ijdele engel
1954 – Het locomotiefje
1955 – Pinkelman omnibus
1955 – Nieuwe buitelingen. Facetten en aspecten
1956 – Wandelingen door Rome
1957 – Op het vinkentouw
1958 – Het Zondagskind
1959 – Jaarzang aan de Broederschap (Trou Moet Blycken)
1961 – Noten kraken
1962 – Omnibus
1962 – SITAS taalcursussen in Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands en Spaans
1963 – Op de keper beschouwd
1963 – Sprookjes kalenderboek
1965 – Sprookjesboek
1965 – Van de hak op de tak
1966 – 1968 Pim, Frits en Ida (8 delen)
1966 – Denkend aan Vlaanderen
1967 – Juffrouw Langneus
1967 – Het verdwaalde eendje
1968 – Bontje en haar poesje
1968 – Bontje en haar pop
1968 – Bontje en haar toverschoentjes
1968 – Bontje heeft het druk
1968 – Juffrouw Piep
1968 – Het lelijke jonge eendje
1968 – Mijmeringen
1969 – Van hetzelfde
1969 – In de kou in samenwerking met Michel van der Plas
1970 – Oude en nieuwe buitelingen
1970 – Beminde gelovigen
1970 – Van dichtbij gezien. Rome, Jeruzalem, Maastricht, Zundert
1971 – De man met de witte das. Spelen in de zandbak van de Nederlandse politiek
1971 – Korte berichten
1971 – Een Hollander ontdekt Vlaanderen
1972 – Dickens, waar zijn uw spoken?
1972 – Op reis door de wereld en op Rottumerplaat
1972 – Gesprekken met bekende Nederlanders
1977 – Aforismen
1978 – Zout(e) nostalgie
1979 – Bloed en Liefde en ander toneelwerk
1981 – De glimlach die blijft
1984 – Open brief aan Het Venster
1984 – Brief aan Opland (oplage 20 ex.)
1986 – De ontdekking
1987 – Enige richtlijnen voor bisschoppen
1988 – Aantekeningen over onszelf
1989 – Merkwaardigheden rond de Camera Obscura
1989 – Cursiefjes
1990 – De ontluikende liefde tussen Pa Pinkelman en Tante Pollewop
1991 – Brieven van Bomans
1994 – Gedachten achter een bord spaghetti
1996 -1999 Werken I t/m VII
1996 – 2003 Supplementen op de Werken I t/m VII
1996 – De Dijk. Een onbekend handschrift van Godfried Bomans
1997 – De muziekstukken
1999 – Beste Godfried, beste Simon
1999 – De rijke bramenplukker
2004 – Goede bekenden van Bomans
2011 – Genieten in een gekkenhuis
2012 – Feestelijkheden te Hengelo
2013 – ‘s-Gravenhage / Het hart van Holland
2014 – Beroemd gekend gevierd
2015 – Bomans in pyjama
2018 – De Honderdjarige
2019 – De Brandmeester
 
Toneel
1931 – Bloed en liefde (uitgegeven in 1937)
1934 – Kroketten (revue t.g.v. inauguratiebal)
1939 – Een eeuw achter (spel in twee bedrijven)
1939 – De huis-tiran (klucht in twee bedrijven)
1941 – Koning Smulpaap (toneelstuk in vier bedrijven)
1941 – De drie Koningen (spel)
1943 – Het ontbijt van koning Habbeba (sprookjesspel)
1944 – De nieuwe kerststal van den pastoor (spel in één bedrijf)
1944 – Sint Jeanne d’Arc (spel in één bedrijf)
1964 – Bill Clifford (boek bewerkt tot een komische opera op muziek van Jan Mul)
1979 – Bloed en liefde (en ander toneelwerk)
 
Dagboeken
1988 – Dagboek van Rottumerplaat
1993 – Dagboek van een gymnasiast (vroege jeugdherinneringen)
 
Essays
1946 – Moeder de gans
1952 – Meesters van de spotprent
1970 – De tijd van Dickens
1972 – Gesprekken met bekende Nederlanders
1973 – Mijmeren met Bomans
1975 – Een verdwenen facet van Haarlem
1984 – Allerlei van en over de Camera Obscura
1994 – Piet Paaltjens of Het drama te Foudgum
 
Discografie
1954 – Poëzie in beweging (grammofoonplaat)
1957 – Bomans, Godfried – 10″LP – PHILIPS – P 13034 R
1960 – Stemmen van schrijvers: Godfried Bomans, Bertus Aafjes (grammofoonplaat)
1963 – Draaitafelen met Bomans (Anjerloterij EP) – Anjerfonds VR 021
1963 – Oliver! (grammofoonplaat)
1967 – Godfried leest Bomans (grammofoonplaat)
1969 – Jongelief/Nacht (grammofoonplaat)
1972 – Bomans in triplo – 12″LP – PHILIPS 6440 008
1972 – Een hollander ontdekt Vlaanderen – 12″lp – PHILIPS 6451 013
1972 – Verhalen door Godfried Bomans – 12″lp – PHILIPS 6440 082
1972 – De droomwereld van Godfried Bomans (grammofoonplaat)
1975 – Ernst en humor in mijmeringen van Godfried Bomans – 2LP – PHILIPS 6677 030
1975 / 1976 / 1977 – Godfried Bomans – De Kopstukken delen 1, 2 en 3 
1975 – Bomans met een glimlach
1976 – Bomans met een glimlach 2
1977 – Bomans met een glimlach 3
1978 – Bomans was de naam – 4LP box PHILIPS 6641 852
1988 – Protestant, Godfried Bomans, op cd We blijven lachen : deel 2, CNR QS 900.003-2
1988 – Wim Sonneveld interviewt Godfried Bomans op cd We blijven lachen: deel 3, Quintessence QS 900.004-2
1996 – Godfried Bomans – De Kopstukken, dubbel-cd, EMI 7243 8 54871 2 5 (heruitgave van de drie gelijknamige delen die eerder op grammofoonplaat werden uitgebracht)
2006 – Bomans was de naam, luisterboek op 4 cd’s, Rubinstein, ISBN 9054443529
2006 – Godfried Bomans. De humor & ernst, luisterboek op 3 cd’s, Rubinstein, ISBN 9054445424
2006 – Alleen op een eiland : dagboek van een eilandbewoner, Godfried Bomans, Jan Wolkers, Willem Ruis (radioprogramma van Gé Gouwswaard op 6 cd’s, oorspronkelijk uitgezonden door de VARA en AVRO-radio in 1971) Rubinstein
2010 – Het Godfried Bomans Luisterboek, 6 cd’s, Rubinstein, ISBN 9789047606024
2011 – Godfried Bomans over Het geloof in Sinterklaas, luisterboek op 1 cd, Rubinstein, ISBN 978-9-047-61180-6
2012 – De humor van Godfried Bomans & Simon Carmiggelt, 2 cd luisterboek, Rubinstein, ISBN 978-9-047-61239-1
2013 – Bomans aan boord, luisterboek, Rubinstein, ISBN 978-9-047-613596

Donny Hathaway

Donny Edward Hathaway (Chicago, 1 oktober 1945 – New York, 13 januari 1979) was een Amerikaanse arrangeur, componist en zanger van soulmuziek.

Hathaway groeide op in Saint Louis (Missouri). Hij was drie jaar oud toen hij samen met zijn oma in het kerkkoor ging zingen. Als kind speelde hij ook piano. Daardoor kreeg hij in 1964 een beurs voor de Howard University. Daar verbleef hij drie jaar en speelde hij in een jazztrio met de naam “The Ric Powell Trio”.

Hathaway en zijn vrouw, Eulaulah, hadden twee dochters, Lalah Hathaway en Kenya Hathaway. Lalah speelt af en toe in de gelegenheidsband Daughters of Soul. Tevens is ze geregeld gastzangeres bij bijvoorbeeld Marcus Miller geweest. Zelf heeft ze drie solo-cd’s gemaakt. Kenya was achtergrondzangeres bij de Amerikaanse versie van Idols.

Donny Hathaway – You’ve got a Friend (Live 1972)

Hathaway begon als liedjesschrijver, sessiemuzikant en producent voor the Unifics, the Staple Singers, Jerry Butler, Aretha Franklin en Curtis Mayfield. Zijn eerste single maakte hij bij het muzieklabel van Curtis Mayfield (Curtom label). Het was een duet met June Conquest met als titel “I Thank You Baby”.

Hij kreeg daarna een contract bij Atco Records. “The Ghetto, Pt. 1”, werd zijn eerste single bij het label. Zijn debuut-LP was Everything Is Everything (1970), die kritisch was ten aanzien van de Amerikaanse maatschappij. Zijn tweede album, Donny Hathaway, was een grote hit. Met Roberta Flack, die hij had leren kennen op de Howard University en die ook bij het label zat, maakte hij een duetalbum. Het werd een groot succes. “Where is the love” was een cover van Ralph MacDonald en werd een top 5 hit. Het album bevatte tevens andere covers zoals Carole Kings “You’ve Got a Friend” en “Baby I Love You”, wat officieel een hit van Aretha Franklin was.

Donny Hathaway – The Ghetto (Live 1972). Troubadour in Hollywood

Op het hoogtepunt van zijn carrière werd Hathaway depressief. Hij ging regelmatig naar oorden om zich te laten behandelen. Het kwam de samenwerking met Flack in die tijd niet ten goede. Roberta Flack ging haar eigen weg tot 1978. Toen maakten ze samen de single “The Closer I get”. Het werd een grote hit en ze gingen samen weer de studio in om een duetalbum op te nemen.

Roberta Flack & Donny Hathaway Berkeley 1972
Roberta Flack & Donny Hathaway Berkeley 1972

Op 13 januari 1979 werd Hathaway dood gevonden op de stoep voor het Jumeirah Essex House in New York, waar hij woonde. Er waren geen tekenen op zijn lichaam gevonden dat er een ruzie was geweest. Het raam van de kamer van Hathaway was geopend. Men ging ervan uit dat hij uit het raam was gesprongen en zelfmoord had gepleegd. Vrienden, fans en de media waren verbaasd door zijn overlijden. Niemand begreep zijn dood omdat het weer goed ging met zijn carrière samen met Flack. Ook Flack was onder de indruk en zette de duetten die nog niet waren uitgebracht op haar volgende lp. Aanvulling: Uit de documentaire “Mister Soul – A story about Donny Hathaway” van 2Doc-regisseur David Kleijwegt blijkt dat Donny al langere tijd leed aan paranoïde schizofrenie.

Donny Hathaway Live 1972
Donny Hathaway Live 1972
Roberta Flack & Donny Hathaway 1972
Roberta Flack & Donny Hathaway 1972
Donny Hathaway Extension of a Man 1973
Donny Hathaway Extension of a Man 1973

Albums

  • Everything Is Everything (ATCO, 1970)
  • Donny Hathaway (ATCO, 1971)
  • Live (ATCO, 1972)
  • Roberta Flack & Donny Hathaway (1972) R
  • Extension Of A Man (1973)
  • Featuring Donny Hathaway (1980) R
  • In Performance (1980)
  • Donny Hathaway Collection (1990)

Singles

  • I Thank You Baby (Curtom, 1969)
  • The Ghetto, Pt. 1 (ATCO, 1970)
  • This Christmas b/w Be There (ATCO, 1970)
  • A Song For You (1971)
  • Magnificent Sanctuary Band b/w Take A Love Song (1971)
  • You’ve Got A Friend (1971) R
  • You’ve Lost That Lovin’ Feeling (1971) R
  • Giving Up (1972)
  • Where Is The Love? (1972) R
  • The Closer I Get To You (1978) R
  • Back Together Again (Atlantic, 1979) R
  • You Are My Heaven (1980) R

Verzamelwerken

  • The Best of Donny Hathaway (Atlantic, 1978)
  • A Donny Hathaway Collection (1990)
  • These Songs For You, Live (Rhino, 2004)

Documentaire

  • Mister Soul – A story about Donny Hathaway (2020)

R = Vermeld als Roberta Flack featuring Donny Hathaway.

Bas solo van Willie Weeks op Voices Inside van het album Everything Is Everything (ATCO, 1970)

Japan – Tweede Wereldoorlog

Tijdlijn van de activiteiten van Japan in de Tweede Wereldoorlog.

1905

  • Na 18 maanden vechten tegen het keizerrijk Rusland behaalt Japan, een klein eilandenrijk, een triomf op het grote Rusland. Japan is een serieuze militaire macht geworden. 

1914

  • In de Eerste Wereldoorlog steunt Japan Engeland om Duitsland uit China te verdrijven. De geallieerden behaalden een overwinning dankzij de bijdrage van Japan.
  • 21-01-1920: Japan vraagt in ruil hiervoor tijdens de Vredesconferentie in Parijs:
    1. Erkenning.
    2. Een rassengelijkheidsclausule.
    3. Vrije toegang van Japan tot westelijke landen zoals Amerika en Australië.
  • Het Japanse verzoek wordt afgewezen.
  • Amerika besluit alle niet-blanke immigranten voortaan te weren. Japan valt daar ook onder. 

1929

  • Japan heeft zwaar te leiden van de economische crisis in Amerika. Er was geen vraag meer naar zijde. Japan zit economisch op de knieën en de internationale deuren blijven gesloten. Het land zoekt daarom intern naar oplossingen zoals oude samoeraicodes en -tradities. Een rechtsextremistische beweging komt op gang. Eerst neemt die beweging het leger over en daarna infiltreerden ze ook in de politiek. De parlementaire democratie functioneert dan niet meer.
  • Tojo (J) voert een legercoup uit en volgt een harde lijn richting het westen (dat veel van de Japan omringende landen in bezit heeft):
    • Nederland: Indonesië.
    • Frankrijk: Zuidoost-Azie, Vietnam.
    • Engeland: Singapore, Maleisië en Hongkong.
    • Amerika: Filipijnen.
  • Japan heeft zelf weinig natuurlijke grondstoffen die voor een supermacht noodzakelijk zijn. 

1931

  • Het leger van Tojo (J) bezet de Chinese provincie Mantsjoerije. Een gebied met veel kolen en olie. De westerse landen worden bezorgd.
  • Er volgt een internationale top waarop men besluit China te helpen tegen Japan. Japan neemt ook deel aan die top maar kan de uitkomsten niet accepteren. Het Westen had in de ogen van Japan in heel Azië landen gestolen en bezet. Dat werd Japan (een land uit de regio) nu ontzegd. Dit was voor de Japan het voorbeeld van Westerse hypocrisie.

1937

  • Japan dringt China verder binnen. Dit is het begin van een bloedige oorlog. Duizenden Chinezen worden gedood door het Japanse leger. Er zijn verkrachtingen en afslachtingen in Nanking. Voor Amerika was dit het bewijs dat Japan slechte bedoelingen had.

1939

  • Japan had bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 al een groot gebied in handen:
    1. Japan zelf, de Koerilen, de zuidelijke helft van het eiland Sachalin, Okinawa, Iwo Jima, Taiwan (Formosa) en Korea.
    2. Daarnaast waren er de mandaatgebieden die Japan na de Eerste Wereldoorlog had verkregen (het Zuid-Pacific Mandaatgebied): de Marshalleilanden, de Marianen (minus Guam, wat van Amerika was), de Gilberteilanden, Micronesië en de Palau-eilanden.
    3. Ook waren er nog de bezette gebieden in China, zoals Mantsjoewko en Nanking, waar een Chinese vazalstaat gesticht werd met de naam Japans-China.
    4. In Zuidoost-Azië was, na de val van Frankrijk in Europa, Frans Indo-China (de tegenwoordige staten Vietnam, Laos en Cambodja) aan Japan overgedragen, dat tegelijkertijd Thailand aan haar zijde kreeg.
  • Japan wilde een groot Aziatisch rijk stichten. Dit zou de volgende gebieden omvatten (die nog niet in de handen van Japan waren):
    • Nederland: Nederlands-Indië.
    • Engeland: Borneo, Malakka, Birma, Brits-Indië (het huidige India, Bangladesh en Pakistan), China, Mongolië.
    • Rusland: Gebied ten oosten van het Bakumeer.
    • Amerika: Filipijnen, Wake, Guam, Midway en Hawaï, Australië, Nieuw-Zeeland.
    • Frankrijk: De Vrije Franse bezittingen.

1940

  • In Europa vraagt Churchill (E) Amerika om hulp tegen Hitler (A). Voor Amerika was de oorlog in Europa letterlijk ver van huis (4.500 km). Amerika voelt zich veilig. Amerika zag Europa als een plek waar het altijd wel ergens oorlog was. Roosevelt (A) geeft geen gehoor aan de oproep van Churchill (E), conform de wens van het Amerikaanse volk. 1940 is een verkiezingsjaar in Amerika.
  • Roosevelt (A) maakt zich wel zorgen dat het nazigevaar niet tot Europa beperkt blijft. Hij stuurt zo veel mogelijk materieel naar Engeland (vliegtuigen, tanks, schepen, munitie en olie ). Maar geen troepen.
  • Mei 1940: Hitler (D) valt Frankrijk binnen.
  • Roosevelt (A) vreest dat Japan in Azië het momentum zou benutten om de kolonies van verslagen Europese landen te bezetten en stuurt Japan een waarschuwing: De vloot van Amerika voor de Pacific (met als thuisbasis Californië) gaat naar Hawaii voor een training. Hij besluit de vloot daar te houden. Er zijn in de verre omtrek geen andere marinebases of vliegvelden.
  • Voor Japan is het naar het westen opschuiven van de vloot van Amerika zeer bedreigend.
  • Richardson (A) vindt de verhuizing geen goed idee omdat de vloot niet klaar is voor een strijd. Velen zien Hawaii als een tropische vakantie.
  • Pearl Harbor is ondiep en daarom niet geschikt voor torpedo’s die uit vliegtuigen worden gedropt.
  • Kimmel (A) neemt het commando over. Hij is erg precies en maakt de basis gereed voor een oorlog door te oefenen op een confrontatie op zee.  
  • Tojo (J) ziet kans om te profiteren van de chaos in Europa. Hij sluit een historisch pact met Hitler (D) en Mussolini (I). De landen beloven elkaars imperialistische pogingen te steunen.
  • In Japan is er kritiek op het pact met Hitler (D) van de kant van Yamamoto (J) omdat het Japan mee zou kunnen trekken in een oorlog met de geallieerden. Yamamoto (J) wilde liever geen oorlog met Amerika, waar hij aan Harvard had gestudeerd en de enorme militaire capaciteit van Amerika had gezien.
  • Japan valt vervolgens Vietnam (van Frankrijk) binnen. Dat is iets waar Roosevelt (A) al bang voor was. Hij wilde nog steeds een militaire confrontatie voorkomen en legt Japan sancties op. De export naar Japan (inclusief die van olie) valt stil. Japan was voor 80% afhankelijk van olie uit Amerika. Roosevelt eist dat Japan zich terugtrekt uit alle veroverde gebieden. Japan heeft op dat moment 1.000.000 manschappen in China en heeft de olie hard nodig. De sancties vergrootte de kans op oorlog. Japan richt zich op de olie in Nederlands-Indië. 
  • De premier van Japan neemt ontslag en Tojo (J) neemt het bewind over. 
  • Yamamoto (J) was tegen een oorlog maar maakt toch een plan: Amerika meteen militair naar de keel grijpen door de hele vloot voor de Pacific uit te schakelen (die zich in Pearl Harbor bevindt). De enige kans om dit te overleven was de vloot meteen op de eerste dag helemaal uit te schakelen. Dat zou vervolgens Japan de tijd bieden om in het zuiden de oliebronnen te grijpen.

1941

  • 6 september 1941: Conferentie met Hirohito (J) over minimale eisen voor non-interventie voor Engeland en Amerika in het conflict over China.
  • 10 november 1941: De hele Japanse marine (16.000 man, 30 schepen, waarvan 6 vliegdekschepen met 450 vliegtuigen) vertrekt voor een geheime reis van 5.770 kilometer. Het is zeer koud, het sneeuwt en het is mistig. Er moet steeds worden bijgetankt. De bemanning weet niet wat de eindbestemming is. Er is geen radioverbinding in gebruik. De verplaatsing moest in het grootst mogelijke geheim worden uitgevoerd.
  • 25 november 1941: Amerika onderschept een geheim bericht van Nomura (J) waaruit blijft dat Japan zich klaar maakt voor een oorlog, ergens.
  • 26 november 1941: De Japanse vloot verlaat de Koerilen.
  • 27 november 1941: Amerika brengt de troepen in de Pacific in de hoogste staat van paraatheid met het volgende bericht: “Dit bericht moet als een oorlogswaarschuwing worden beschouwd’. Kimmel (E) ziet Pearl Harbor niet op de specificatie bij het bericht staan. Hij maakt zijn vloot alleen gereed voor een ondersteuning op zee aan een locatie waar Japan toe zou slaan.
  • Short (A) verwacht eerder een opstand onder de eilandbewoner van Pearl Harbor waartegen hij de basis moet beschermen. Er woonden op het eiland namelijk bewoners met Japanse voorouders. Hij geeft de opdracht om alle vliegtuigen buiten op te stellen voor een continue bewaking. 
  • 30 november 1941: Japanse ambassades en consulaten vernietigen codemachines en documenten. Kimmel (A) kreeg hierover bericht. Hij zag het als een teken dat de Japan een aanval van Amerika verwachtten (en niet andersom). 
  • 1 december 1941: Japan besluit de aanval door te zetten.
  • 2 december 1941: De Japanse troepen aan boord worden geïnformeerd over het doel van de actie. De reis duurde 12 dagen.
  • 6 december 1941: De Japanse vloot bevindt zich op 300 kilometer van de noordkust van Hawaï. Ze zijn onopgemerkt gebleven. 
  • 7 december 1941: De Japanse vloot heeft de aanvalspositie bereikt.
  • 7 december 1941 07:02: Radar was in 1941 nog maar net uitgevonden. Amerika had twee mobiele radarstations op het eiland Oahu om mee te oefenen. Pearl Harbor ligt op het eiland Oahu. Eén radarstation bevindt zich op het noordelijkste puntje van het eiland. Om 07:02 uur wordt daar een waarneming op het scherm gedaan. Dit wordt doorgegeven en vervolgens door het hoofdkwartier afgedaan als oefenactiviteiten van Amerika. In werkelijkheid zijn het 183 Japanse vliegtuigen die naderen voor een eerste aanvalsgolf.
  • 7 december 1941: 07:25 Kimmel (A) ontvangt een telefoontje vanaf USS Ward dat men net buiten de haven van Pearl Harbor met dieptebommen een kleine Japanse onderzeeër had vernietigd. Dit was voor hem geen aanleiding om de marinebasis snel voor te bereiden op een aanval.
  • 7 december 1941: 07:53 Vliegtuigen komen aan boven Oahu. Er zijn geen vliegtuigen uit Amerika in de lucht. Het weer is helder.
  • 7 december 1941: 07:55 Aanval op Pearl Harbor. Eerste golf (via het westen). De vliegtuigen uit Amerika staan buiten en de antiluchtmacht munitie zit achter slot en grendel (tegen de mogelijke lokale opstandelingen). Na de vliegtuigen richtte de Japan zich op de schepen uit Amerika. Japan gebruikt ook torpedo’s uit vliegtuigen die speciaal ontwikkeld waren voor het ondiepe water. De USS Arizona krijgt een voltreffer. 1.100 bemanningsleden komen hierbij om het leven.
  • 7 december 1941: 08:55 Tweede golf (via het oosten). 
  • 7 december 1941: 09:55 Aanval op Pearl Harbor is voorbij. De aanval duurde slechts twee uren. 19 (slag)schepen en 328 vliegtuigen van Amerika zijn vernietigd. In totaal 2.403 Amerikanen komen om het leven.
  • De vliegdekschepen van Amerika blijven echter grotendeels onbeschadigd. Bovendien waren drie vliegdekschepen op zee en dus niet in Pearl Harbor.
  • De Amerikaanse bevolking laat zich niet deprimeren door de aanval maar werd juist strijdvaardig. Amerika was niet ernstig verzwakt geraakt en wilde terug slaan. Daarom ziet Yamamoto (J) de actie bij Pearl Harbor als slechts zeer ten dele geslaagd.
  • Japan kan voorlopig zijn expansie richting het zuidelijke Pacific voortzetten om zo olie te bemachtigen voor de oorlogsmachine. Japan voelt zich sterker dan ooit.
  • De ware betekenis van Pearl Harbor was meteen duidelijk voor Churchill (E). Hij wist dat, nu Amerika bij de Tweede Wereldoorlog betrokken was geraakt, de geallieerden met de economische en industriële macht van Amerika aan hun kant, de oorlog zouden winnen.
  • Na drie maanden zijn alle bij Pearl Harbor beschadigde schepen (op drie na) weer door Amerika in gebruik genomen.
  • 7 december 1942: Roosevelt (A) grijpt de kans om Amerika voor de komende strijd te verenigen. Amerika verklaart Japan de oorlog.
  • 8 december 1941: Bezetting van Thailand (Siam), Maleisië (Malakka) en de Filipijnen door Japan.
  • 8 december 1941: Bombardement door Japan van de Amerikaanse vliegbasis op het eiland Wake.
  • 11 december 1941: Amerika slaat een invasie van Wake door Japan af maar geeft het eiland later toch op. 
  • 11 december 1941: Duitsland verklaart Amerika de oorlog. Amerika is nu volledig betrokken bij de Tweede Wereldoorlog.
  • 23 december 1941: De Japanse vloot die Pearl Harbor heeft aangevallen is terug in Japan.
  • 25 december 1941: Bezetting van Hongkong.

1942

  • 1942: De Birmaweg tussen Birma (nu Myanmar) en China komt onder Japanse controle. Engeland moet China via de lucht gaan bevoorraden.
  • 1 januari 1942: Bezetting van de Filipijnen.
  • 10 januari 1942: Bezetting van Indonesië.
  • 11 januari 1942: Bezetting van Borneo.
  • 16 januari 1942: Bezetting van Birma.
  • 15 februari 1942: Bezetting van Singapore
  • 15 februari 1942: Bezetting van Sumatra.
  • 15 februari 1942: Java is volkomen geïsoleerd.
  • 1 maart 1942: Japan landt op de oost- en westkust van Java.
  • 9 maart 1942: Capitulatie Nederlandse strijdkrachten op Java. De bevolking van Nederlands Indië was niet pro-Japans, maar de intellectuelen wilden tot onafhankelijkheid komen, desnoods met Japanse hulp. 
  • 18 april 1942: Doolittle Raid: De eerste Amerikaanse luchtaanval op Tokyo tijdens de Tweede Wereldoorlog.
  • 18 april 1942: Yamamato (J) wordt door Amerika bij Bougainville Island neergehaald tijdens een rondvlucht langs de steunpunten van Japan. 
  • 4 juni 1942: De Slag om Midway. Zeeslag tussen Japan en Amerika. De slag bij het atol Midway wordt door veel historici beschouwd als een keerpunt in de oorlog in de Grote Oceaan. Na deze slag raakte de marine van Japan langzamerhand haar overwicht kwijt en kwam in het defensief terecht. Midway is 4.000 km uit de kust van Japans.
Pacific 1941
Pacific 1941
Route Japanse vloot naar Pearl Harbor en terug 1941
Route Japanse vloot naar Pearl Harbor en terug 1941
Aanval op Pearl Harbor 7 december 1942
Aanval op Pearl Harbor 7 december 1942
Japan 1942
Japan 1942
Indonesië 1942
Indonesië 1942
Slag om Midway 4 juni 1942
Slag om Midway 4 juni 1942

1944

  • 19 juni 1944: Slag bij de Filippijnen door MacArthur (A).
  • 11 augustus 1944: Herovering Guam.
  • 20 oktober 1944: Landing Amerika op de Filippijnen.
  • 15 december 1944: Velddochten in Birma.

1943

  • 5 oktober 1943: Japen executeert 98 gevangenen uit Amerika op het eiland Wake.

1945

  • Na de oorlog wilde Nederland aan Indonesië een ruime mate van zelfbestuur geven, maar het weigerde met collaborateurs te onderhandelen.
  • 20 juli 1945: Eerste politionele actie door Nederland.
  • 15 augustus 1945: Japan capituleert.
  • 17 augustus 1945: Soekarno en Hatta roepen de Indonesische onafhankelijkheid uit.
  • 15 november 1945: Akkoord van Linggadjati.
  • In de periode 1945-1968 vond een grootschalige repatriëring van Indische Nederlanders plaats. Ruim 300.000 Indische Nederlanders kwamen vanuit het voormalig Nederlands-Indië naar Nederland. Deze migratie staat bekend als ‘repatriëring’, dat neerkomt op ‘terugkeren naar het vaderland’, en moet vooral symbolisch worden opgevat omdat een groot gedeelte van de repatrianten zelf nooit eerder in Nederland was geweest.
  • 10 december 1948: Tweede politionele actie door Nederland.
  • 27 december 1949: Soevereiniteitsoverdracht door Nederland aan Indonesië in Amsterdam en Batavia (dat dan Jakarta heet). Hier waren ruim vier jaar voorafgegaan van militaire en politieke strijd. Nederland beschouwde de op 17 augustus 1945 uitgeroepen Indonesische onafhankelijkheid als een direct gevolg van de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog en wilde deze daarom niet erkennen. Vooral internationale druk maakte dat uiteindelijk toch tot onderhandelingen en soevereiniteitsoverdracht moest worden overgegaan.

Enkele hoofdrolspelers

LandNaam kortRangNaam langLeven
AmerikaKimmel (A)admiraalHusband Kimmel1882-1968
AmerikaMacArthur (A)generaalDouglas MacArthur1880-1964
AmerikaNimitz (A)admiraalChester Nimitz1885-1966
AmerikaRichardson (A)admiraalJames O Richardson1878-1974
AmerikaRoosevelt (A)presidentFranklin D Roosevelt (FDR)1882-1945
AmerikaShort (A)generaalWalter Short1880-1949
JapanHirohito (J)keizerHirohito1901-1989
JapanKonoye (J)premierFumimaro Konoye1891-1945
JapanNomura (J)admiraalKichisaburo Nomura1877-1964
JapanTojo (J)premierHideki Tojo1884-1948
JapanYamamoto (J)admiraalIsoroku Yamamoto1884-1943

Van Morrison – Live at the Real World Studios, Box, Engeland (2021)

  • 00:17 – Only A Song
  • 03:55 – Deadbeat Saturday Night
  • 07:45 – Love Should Come With A Warning
  • 11:45 – Do The Right Thing
  • 15:27 – Up County Down
  • 20:46 – Latest Record Project
  • 25:13 – Blue Funk
  • 29:40 – My Time After A While
  • 35:12 – Diabolic Pressure
  • 40:08 – Why are You On Facebook?
  • 44:30 – Where Have All The Rebels Gone?
  • 48:59 – Baby Please Don’t Go – Got My Mojo Working
  • 56:47 – Ain’t Gonna Moan No More
  • 01:02:22 – Day Like This
  • 01:05:24 – Broken Record
  • 01:09:57 – Cleaning Windows
  • 01:14:44 – St. Dominic’s Preview
  • 01:21:26 – Have I Told You Lately?
  • 01:26:29 – Help Me
  • 01:33:23 – Think Twice Before You Go-Boom Boom
  • Richard Dunn – Hammond Organ
  • Stuart McIlroy – Piano
  • Dave Keary – Guitars
  • Pete Hurley – Bass Guitar
  • Colin Griffin – Drums
  • Alan ‘Sticky’ Wichket – Percussion
  • Chris White – Sax
  • Matt Holland – Trumpet
  • Dana Masters – Backing Vocals

Frankrijk – Normandië – D-day en Operatie Overlord (1944)

Tijdlijn van de ontwikkelingen op D-day, tijdens Operatie Overlord en het Ardennenoffensief.

Duitsland in de jaren 20 en 30

  • In de jaren 1920 is de positie van Duitsland na de Eerste Wereldoorlog al enigszins genormaliseerd geraakt. Duitsland vindt dat ze ten onrechte alle schuld krijgen voor de Eerste Wereldoorlog en doen herstelbetalingen die uitgesmeerd zouden lopen tot 1962.
  • Hitler (D) neemt deel aan de (mislukte) Bierkellerputsch van 8 op 9 november 1923 in München.
  • Hij schrijft in 1924 Mein Kampf in de gevangenis. In het boek was (al) te lezen dat hij op zoek was naar een (niet nader gedefinieerd) conflict.
  • Hitler is als spreker ‘ontdekt’ toen hij deelnam aan een cursus van de Reichswehr voor leden die zich teweer moesten stellen tegen het gevaar van het communisme. De Reichswehr was tussen 1921 en 1935 het leger van de Weimarrepubliek.
  • In de jaren 20 stelt de NSDAP (Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij) nog niet zo veel voor. De partij begint pas door de economische crisis te groeien en door de campagneactiviteiten van Hitler (hij ging hiervoor per vliegtuig het land door). De NSDAP leefde van de toespraken van Hitler waarvoor toegang moest worden betaald.
  • Tijdens de Nacht van de Lange Messen (Röhm (D) – Putsch) van 30 juni 1934 werd de hele top van de Sturmabteilung (SA), het partijleger van de Duitse nazipartij Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP), vermoord door de Schutzstaffel (SS) van Himmler (D). Hitler en zijn getrouwen wilden hiermee hun absolute macht in Duitsland consolideren.

Vier conflicten in Europa

Conflict 1

  • Primaire conflict: Het klassieke conflict tussen Duitsland, Frankrijk en Engeland (dat ook de Eerste Wereldoorlog kenmerkte). Op 30 januari 1933 benoemde de stokoude Hindenburg (D), Hitler tot Rijkskanselier. De conservatieve elite wilde Hitler gebruiken om zelf de macht te kunnen heroveren. Dit mislukte: binnen enkele maanden hadden de nationaalsocialisten alle macht in handen. Duitsland was in de jaren 20 lid geworden van de Volkenbond (de voorloper van de Verenigde Naties). Hitler zegt het lidmaatschap op, kort nadat hij aan de macht is gekomen. Daarna zegt hij alle militaire beperkingen als gevolg van het Verdrag van Versailles (1919) op. Duitsland begint actief aan de opbouw van een nieuw leger en een Luftwaffe en maakt hierbij gebruik van de modernste inzichten (naar aanleiding van de ervaringen met een statische oorlog met loopgraven in de Eerste Wereldoorlog). Dit is de basis voor de ontwikkeling van de tank (een rijdende bunker om van de ene loopgraaf naar de andere loopgraaf te komen). Hiermee was in de Eerste Wereldoorlog al ervaring mee opgedaan. Om snelheid te ontwikkelen werd er een hele reeks van pantserdivisies gebouwd (grote aantallen snelle tanks) in combinatie met een mobiele infanterie (militairen op de grond) en duikbommenwerpers (met Stuka’s, Junkers JA 87). Allemaal uitgerust met onderling radiografisch contact. Op basis hiervan gaat Hitler zijn posities versterken:
  • De 1e stap was het militariseren van het Rijnland (dit gebied was na de Vrede van Versailles in 1919 gedemilitariseerd). Het Rijnland is het gebied ten westen van de Rijn. De Frankrijk had er destijds op aangedrongen dat er in dat gebied géén militairen uit Duitsland aanwezig zouden zijn. In 1936 neemt Hitler het Rijnland in. Frankrijk en Engeland doen niets. Het remilitariseren van het Rijnland was de eerste triomf van Hitler.
  • In 1938 volgt de Anschluss: Oostenrijk wordt bij Duitsland gevoegd. Na de Eerste Wereldoorlog was van Oostenrijk-Hongarije alleen nog maar een rompstaat overgebleven die zelf bij Duitland gevoegd wilde worden. Daar konden de Geallieerden toen niet mee akkoord gaan want dan zou Duitsland, als verliezer van de Eerste Wereldoorlog, territoriaal voordeel hebben. De Duitslandworden in 1938 hartelijk door de Oostenrijkers ontvangen.
  • Hitler zet vervolgens Tsjechoslowakije onder druk. Dit land had een vrij omvangrijke Duits sprekende minderheid, de zogenaamde ‘Sudeten Duitsers’. Die zouden volgens Hitler zeer slecht behandeld worden door de Tsjechische regering. Nazi-Duitsland zette zich achter de Sudeten. Dit leidde in 1938 tot het Verdrag van München. Dit is een verdrag tussen Daladier (F), Chaimberlain (E), Hitler (D) en Mussolini (I) over de toekomst van Tsjechoslowakije. De Europese grote mogendheden gaan hierin akkoord met het volledig uitkleden van Tsjechoslowakije. De Sudeten konden terug ‘Heim ins Reich’. Chaimberlain (E) dacht hiermee de wereldvrede te hebben gered (30 september 1938, “Peace for our time”). Hitler beloofde niet verder op te stomen. Tsjechoslowakije was gereduceerd tot een soort rompstaatje. In 1939 werd het toch door de Duitsland bezet. Slowakije werd een soort republiekje onder leiding van een fascistoïde pater. De rest werd Duits. Voor Engeland is het dan duidelijk dat Duitsland zich niet wil voegen in een nieuwe Europese orde. Engeland en Frankrijk garanderen vanaf dat moment de Poolse grenzen (de integriteit van de Poolse staat) en ook de grenzen van Roemenië en Bulgarije (in verband met Italiaanse ambities op de Balkan). Engeland en Frankrijk hadden geen serieuze instrumenten om dit waar te maken.
  • Het volgende slachtoffer was Polen. Vroeg in de jaren 30 had Hitler een overeenkomst met Polen gesloten. Om niet aangevallen te worden door de Duitsland moest Polen nu akkoord gaan met een reeks concessies. Polen was daartoe niet bereid. De enige uitweg voor Polen was om een bondgenootschap met Rusland te sluiten (als enige land dat tijdens een conflict militair iets zou kunnen ondernemen). Rusland grenst bovendien aan Polen. De Engeland stuurt een onderhandelingsdelegatie naar Rusland. De Russen wilden het recht om het Rode Leger in Polen te laten opereren. Het laatste wat de Polen wilden, waren Russische militairen in hun land. Rusland (Stalin) voelt er niets voor om het klusje voor Engeland en Frankrijk op te lossen. Stalin gooit het vervolgens op een akkoord met de Duitsland. Dit werd vastgelegd in het Molotov (R) -Ribbentrop (D) – Pact (23 augustus 1939) over de verdeling van de invloedssfeer. Bij dit Pact zat een geheim protocol: hierin werd Polen al verdeeld tussen Duitsland en Rusland. De Baltische republieken zouden worden toegevoegd aan Rusland (en pas in 1989 weer zelfstandig geworden). Op 1 september 1939 verklaard Duitsland de oorlog aan Polen. Stalin (R) begon daarna aan het inrichten van defensieve posities in het nieuwe gebied om een eventueel doorstoten van Duitsland tegen te kunnen houden. Op 3 september 1939 verklaren Engeland en Frankrijk aan Duitsland de oorlog (als consequentie van de garanties aan Polen). De tijd van ‘Appeasementpolitiek’ (diplomatieke beleid gericht op het vermijden van oorlog door concessies te doen aan een andere macht) is definitief voorbij.
  • De Engeland gaan naar Frankrijk waar de geallieerden zich ingraven en afwachten na hun oorlogsverklaring. De geallieerden beschikten over de Maginotlinie. Dit was een tussen 1930 en 1938 door Frankrijk aangelegde verdedigingslinie op de grens met België, Luxemburg en Duitsland in het noorden en met Italië in het zuiden.
  • Hitler had niet verwacht dat Engeland Duitsland de oorlog zou verklaren. Tijdens de inval van Polen was het duidelijk geworden dat de Duitsland niet klaar waren voor een grote oorlog en niet van Frankrijk konden winnen. Er was tijd nodig om een leger verder op te bouwen. Manstein (D) stelt het strategische concept van een zogenaamde Blitzkrieg-aanval op Frankrijk aan Hitler voor. De generaals uit Duitsland zijn hier tegen; Hitler gaat echter akkoord met het plan.
  • 10 mei 1940: Operatie Fall Gelb. Deze bestond uit een aanval op Nederland, België, Luxemburg en Noord-Frankrijk. De Duitsland stak bij Sedan de Maas over waardoor zij achter de Maginotlinie konden komen. De hierop volgende operatie Fall Rot betekent de aanval op Frankrijk als geheel.
  • Tijdens de Slag om Frankrijk wist Duitsland bij Duinkerken een enorm expeditieleger van Engeland te omsingelen. Op wonderbaarlijke wijze slaagden de Britten er echter in het Europese vasteland te ontvluchten (het wonder van Duinkerken). Hitler laat zijn troepen niet helemaal tot de Atlantische Oceaan doorstrijden. Waarschijnlijk om naar zijn generaals een punt te maken dat alleen hij de baas was en dat zijn besluit tot een blitzkrieg (ondanks de ontrading van zijn generaals) zijn persoonlijke gelijk en overwinning was.
  • 21 juni 1940: Op 11 november 1918 eindigde in het bos van Compiègne de Eerste Wereldoorlog. In een treinwagon capituleerden de Duitsland aan de Frankrijk. Op 21 juni 1940 liet Hitler op exact dezelfde plek de Frankrijk capituleren aan de Duitsland.
  •  

Conflict 2

  • Beperkt conflict: Tussen Engeland en Italië over de ambities van Mussolini (I) om van de Middellandse zee een ‘Marum Nostrum’ (onze zee) te maken zoals de Romeinen dat vroeger ook hadden. De Middellandse zee was het interne transport systeem van het Romeinse rijk. Engeland moest daar niets van hebben want het had verschillende strategische steunpunten in de Middellandse zee zoals Malta, Gibraltar en het Suez kanaal vanwege haar koloniën in het oosten.

Conflict 3

  • Het grootste conflict: Tussen Duitsland en de Rusland. De oorlog aan het oostfront. Dit liep verder uit de hand als gevolg van de onderschatting van Hitler van de militaire mogelijkheden van Rusland. Hier hadden de Duitsland met een andere aanpak mogelijk de oorlog kunnen winnen. Aan het oostfront vielen aan beide zijden zeer veel doden.

Conflict 4

  • Een conflict tussen de Amerika en Japan over de Pacific. Japan was vanaf de aanval op Pearl Harbor meteen al kansloos als gevolg van het zeer grote militaire productieapparaat en de moderniteit van de Amerika. Het productieapparaat van de Amerika was ook veel groter dan dat van Duitsland. 

Operatie Overlord (van 6 juni 1944 tot en met 25 augustus 1944)

Situatie op 6 juni 1944
Situatie op 6 juni 1944
Situatie 13 tot 30 juni 1944
Situatie 13 tot 30 juni 1944
Situatie op 17 juni 1944
Situatie op 17 juni 1944
Situatie tussen 24 en 31 juli 1944
Situatie tussen 24 en 31 juli 1944
Voorbereidingen Operatie Overlord
  • December 1942: Morgan (E) krijgt de opdracht om een invasie voor te bereiden (COSSAC). Aansturing mede vanuit CCS in Washington.
  • 14 januari 1944: Eisenhouwer (A) neemt het commando op zich en vestigt zich in Londen en vormt een Engels-Amerikaanse staf (SHAEF).
  • Februari 1944: Montgomery (E) herziet het plan voor Operatie Overlord.
  • Voorjaar 1944: Hitler verplaatst troepen uit het Atlantische gebied naar het oosten en gaat er vanuit dat de V1 en V2 Engeland in bedwang zullen houden. Dit proces is op 5 juni 1944 nog gaande.
  • Operatie Fortitude. Dit was een afleidingsmanoeuvre van de Engeland voorafgaand aan de landing in Normandië. De geallieerden wilden de Duitsland op het verkeerde been zetten door hen voor te spiegelen dat de invasie bij Calais zou plaatsvinden. Hiertoe werd een fictieve legermacht onder leiding van Patton (A) ingezet, met valse codeberichten en de arrestatie van spionnen uit Duitsland, die vervolgens als dubbelspionnen werden ingezet. Op 6 juni 1944, de dag van de landing in Normandië, liet de Wehrmacht uit Duitsland inderdaad haar pantsertroepen in Noord-Frankrijk, omdat men dacht dat Normandië een afleiding van de “echte invasie” was.
  • 7 mei 1944: Eisenhower (A) stelt 5 juni vast als datum voor de landing.
  • 3 juni 1944: Inscheping van de troepen voor de landing.
  • 4 juni 1944: Rommel (D), die de Noord-kust van Frankrijk moest verdedigen, vertrekt naar Duitsland om daar de 50e verjaardag van zijn vrouw te vieren. Er was volgens hem geen acute dreiging en bovendien was het slecht weer op de Noordzee. De Duitsland ging er van uit dat een eventuele inval in Calais plaats zou vinden. Dit was een korte stuk over zee en dichter bij Duitsland. Ook vertrouwde de Duitsland op hun Atlantikwall. Dit was een meer dan 5.000 kilometer lange verdedigingslinie langs de westkust van de bezette gebieden.
  • 5 juni 1944: 24 uur uitstel van de landing vanwege slechte weersomstandigheden.
  • 5 juni 1944: Hitler neemt ’s avonds een slaappil en wordt de volgende dag ’s middags wakker en hoort dan pas van de invasie. Niemand durfde hem eerder te wekken.
  • 6 Juni 1944: De weersomstandigheden waren niet veel beter, maar Eisenhouwer (A) koos ervoor om niet tot de volgende volle maan te wachten. Deze beslissing hielp bij het verrassen van de Duitsland, omdat hun experts, gelet op de weersomstandigheden, geen aanval verwachtten.

Uitvoering van Operatie Overlord (van dag tot dag)

  • 6 juni 1944: Begin van Operatie Overlord (D-day).
  • 6 juni 1944: Operatie Neptune waarbij alle oorlogsschepen zich verzamelen bij Portsmouth.
  • 6 juni 1944: Operatie Geronimo is de nachtelijke luchtlandingsoperatie boven Normandië.
  • 6 juni 1944: 00:20: De 6th Airborne Division van Engeland landt nabij de Pegasusbrug (Operatie Tonga).
  • 6 juni 1944: 00:30: 101e Luchtlandingsdivisie uit Amerika landt bij Sainte-Mère-Église (Operatie Chicago).
  • 6 juni 1944: 01:11: Duitsland ontvangt in Saint-Lo een bericht dat er parachutisten zijn waargenomen ten oosten van de monding van de Orne (bij Ranville).
  • 6 juni 1944: 01:45: Duitsland ontvangt in Saint-Lo een bericht dat er parachutisten zijn waargenomen ten zuiden van Saint-Marie-du-Mont.
  • 6 juni 1944: 02:00: Duitsland maakt parachutisten krijgsgevangenen en denkt nog steeds aan een afleidingsmanoeuvre.
  • 6 juni 1944: 02:30: Bevrijding van Ranville; 82nd Airborne Division springt per parachute op de Cotentin (Operatie Detroit).
  • 6 juni 1944: 03:30: Gale (E) landt met de derde golf die het zware materieel aanvoert.
  • 6 juni 1944: 04:30: Sainte-Mère-Église wordt bevrijd.
  • 6 juni 1944: 04:45: Een bataljon van de 6th Airborne Division neemt de batterij van Merville in.
  • 6 juni 1944: 06:00: Blumentritt (D) belt de plaatsvervanger van Jodl (D), Warlimont (D), in Berchtesgaden op om te melden dat de invasie begonnen is. Hitler mag niet in zijn slaap gestoord worden, maar Warlimont (D) belt toch Jodl (D) op. Deze toont zich sceptisch en ziet het als een afleidingsmanoeuvre. De echte landing zou niet in Normandië plaatsvinden.
  • 6 juni 1944: 06:30: Landingen op Omaha Beach en Utah Beach.
  • 6 juni 1944: 06:30: Rommel (D) wordt op de hoogte gebracht van de invasie en keert onmiddellijk terug naar zijn commandopost. Hij ziet de actie als een afleidingsmanoeuvre en verwacht eerder een invasie bij de monding van de Somme.
  • 6 juni 1944: 07:10: Tweede Ranger Bataljon staat aan de voet van Pointe du Hoc.
  • 6 juni 1944: 07:30: Landing op Gold Beach en Sword Beach.
  • 6 juni 1944: 08:00: Landing op Juno Beach.
  • 6 juni 1944: 08:30: Groene Baretten te Riva-Bella bij Ouistreham.
  • 6 juni 1944: 09:30: Bernières-sur-Mer wordt bevrijd.
  • 6 juni 1944: 10:15: Rommel (D) wordt geïnformeerd door Speidel (D). Rommel wilde de Führer ervan overtuigen dat de verplaatsing van de pantserdivisies, die als OKW-reserve in het achterland van Frankrijk waren gestationeerd, naar de noordkust van Frankrijk noodzakelijk was. Hitler weigerde en gaf Rommel de helft van de pantserdivisies die beschikbaar waren in het gebied. De andere helft werd in reserve gehouden en stond onder het directe commando van Rundstedt (D).
  • 6 juni 10:30: Bij divisie uit Amerika zijn dan al 3.000 doden en gewonden gevallen.
  • 6 juni 1944: 11:00: Bevrijding van Vierville-sur-Mer.
  • 6 juni 1944: 13:00: Bevrijding van Ouistreham en Saint-Laurent-sur-Mer.
  • 6 juni 1944: 15:00: Hitler geeft het bevel om de reservepantserdivisies in te zetten. De lucht was echter al grotendeels opgeklaard en de pantsertroepen waren zeer kwetsbaar voor luchtaanvallen. De verplaatsing van de divisies moest worden verschoven naar de avond, waardoor ze niet meer konden worden ingezet op de eerste en beslissende dag.
  • 6 juni 1944: 19:00: Batterij van Longues-sur-Mer onschadelijk gemaakt.
  • 6 juni 1944: 00:00: Later die avond nog de bevrijdingen van Saint-Aubin-sur-Mer, Meuvaines, Douvres-la-Délivrande, Bény-sur-Mer, Anguerny, Tailleville, Courseulles-sur-Mer, Hermanville-sur-Mer, Graye-sur-Mer, Ver-sur-Mer, Asnelles-sur-Mer, Arromanches-les-Bains, Sainte-Marie-du-Mont, Hiesville. Deze dag hebben de geaillieerden twee bruggehoofden gerealiseerd: De Engeland ten noorden van Bayeux en Amerika ten noorden van Carentan. De luchtmacht van Duisland heeft nauwelijks weerstand kunnen bieden.
  • 7 juni 1944: Door luchtlandingstroepen gerealiseerd bruggenhoofd over de Orne.
  • 7 juni 1944: De inname van het radarstation op Pointe de la Percée.
  • 7 juni 1944: Duitsland start voor de eerste maal een serieus tegenoffensief.
  • 7 juni 1944: Bevrijdingen van Lion-sur-Mer, Luc-sur-Mer, Langrune-sur-Mer, Bayeux, Colleville-sur-Mer, Blosville, Creully en Sainte-Honorine-des-Pertes.
  • 8 juni 1944: Bevrijding van Port-en-Bessin-Huppain.
  • 9 juni 1944: Grandcamp-les-Bains, Isigny-sur-Mer en Chef-du-Pont worden bevrijd.
  • 10 juni 1944: 
  • 11 juni 1944: 
  • 12 juni 1944: Eisenhouwer (A) en Churchill (E) komen aan in Bayeux.
  • 12 juni 1944: Bevrijdingen van Amfreville en Carentan.
  • 12 juni 1944: Inname van de batterij van Crisbecq.
  • 12 juni 1944: Verbinding tussen troepen uit Amerika in Omaha Beach en Utah Beach.
  • 13 juni 1944: 101st Airborne Division uit Amerika weerstaat een tegenaanval van Duitsland ten westen van Carentan op een plaats met de naam Hill 30. Delen van het 2nd Armored Division uit Amerika moeten de para’s te hulp komen.
  • 13 juni 1944: Engeland voert gevechten bij Villers-Bocage.
  • 13 juni 1944: Bevrijding van Bréville.
  • 13 juni 1944 03:30: De eerste V1-aanval op Londen. Tijdens het offensief vielen per uur 100 V1’s op Londen. Over een periode van 80 dagen werden meer dan 6.000 personen gedood en raakten er meer dan 17.000 gewond
  • 14 juni 1944: Aankomst van De Gaulle (F).
  • 15 juni 1944: Bevrijding van Quinéville.
  • 15 juni 1944: Aanval op Loden met een V1 (244 stuks).
  • 16 juni 1944: Aankomst van George VI (E).
  • 17 juni 1944: 
  • 18 juni 1944: Schiereiland van de Cotentin wordt in twee delen gesneden.
  • 19 juni 1944: Mulberry haven bij Saint-Laurent wordt door een hevige storm vernietigd.
  • 19 juni 1944: Bevrijding van Montebourg en Tilly-sur-Mer.
  • 20 juni 1944: Valognes wordt bevrijd.
  • 21 juni 1944: 
  • 22 juni 1944: 
  • 23 juni 1944: 
  • 24 juni 1944: Slag bij de Odon.
  • 25 juni 1944: De geallieerden lanceren Operatie Epsom, een aanval ten westen van Caen. Deze aanval wordt na vier dagen afgeslagen door de Duitsland.
  • 25 juni 1944: Oliepijpleiding PLUTO wordt aangesloten in Port-en-Bessin-Huppain.
  • 26 juni 1944: De belangrijke zeehaven van Cherbourg valt in geallieerde handen.
  • 27 juni 1944: Bevrijding van Tourville-sur-Odon.
  • 28 juni 1944: 
  • 29 juni 1944: 
  • 30 juni 1944: 
  • 1 juli 1944: 
  • 2 juli 1944: 
  • 3 juli 1944: 
  • 4 juli 1944: 
  • 5 juli 1944: 
  • 6 juli 1944: Inname van Carpiquet.
  • 7 juli 1944: 
  • 8 juli 1944: Aanval op Mont Castre.
  • 8 juli 1944: De geallieerden lanceren Operatie Charnwood, de zuivering van de linkeroever van de Orne en de dorpen ten zuidwesten van Caen.
  • 9 juli 1944: Bevrijding van La Haye-du-Puits, linkeroever van Orne en Ardenne-abdij.
  • 10 juli 1944: 
  • 11 juli 1944: 
  • 12 juli 1944: 
  • 13 juli 1944: 
  • 14 juli 1944: 
  • 15 juli 1944: 
  • 16 juli 1944: De eerste Liberty schepen komen aan in Cherbourg.
  • 17 juli 1944: Rommel (D) wordt ernstig verwond als zijn auto beschoten wordt door een Supermarine Spitfire van de Royal Canadian Air Force.
  • 18 juli 1944: De geallieerden lanceren Operatie Goodwood, de aanval op de rechteroever van de Orne.
  • 18 juli 1944: Bevrijding van Saint-Lô, Herouvillette en de luchthaven van Carpiquet (bij Caen).
  • 19 juli 1944: Bevrijding van de rechteroever van de Caen.
  • 20 juli 1944: Britten komen aan in Bourguébus.
  • 20 juli 1944: Aanslag door Stauffenberg (D) op Hitler tijdens een militaire stafbespreking in het hoofdkwartier de Wolfsschanze bij Rastenburg in Oost-Pruisen. De aanslag mislukt. Hierna vertrouwd Hitler zijn eigen staf niet meer en wordt paranoïde. Hij volgt alleen nog zijn eigen gevoel en illusie (door drugsgebruik). 
  • 21 juli 1944: 
  • 22 juli 1944: 
  • 23 juli 1944: 
  • 24 juli 1944: De geallieerde lanceren Operatie Cobra. Dit was de codenaam voor de operatie waarbij de geallieerden zeven weken na de landing in Normandië een uitbraak uit hun bruggenhoofd forceerden. Bradley (A) had de operatie gepland en bestond uit grootschalige luchtbombardementen gevolgd door een aanval met infanterie om de verdediging te doorbreken. Cobra diende om de intensieve infanteriegevechten in Normandië te veranderen naar een gemechaniseerde manoeuvre-oorlogsvoering over heel Frankrijk.
  • 25 juli 1944: 
  • 26 juli 1944: 
  • 27 juli 1944: Bevrijding van Marigny en Périers.
  • 28 juli 1944: Bevrijding van Coutances.
  • 29 juli 1944: 
  • 30 juli 1944: De geallieerde lanceren Operatie Bluecoat. Operatie Bluecoat was een aanval van Engeland en vond plaats van 30 juli tot 7 augustus 1944. Geografisch gezien was het doel van de operatie het beveiligen van de belangrijke weg van Vire naar de Mont Pinçon. Strategisch gezien was het doel het ondersteunen van de uitbraak die de Amerika op de westflank in Normandië zouden uitvoeren.
  • 30 juli 1944: Bevrijding van Avranches.
  • 31 juli 1944: Bevrijding van Granville.
  • 1 augustus 1944: 2e Pantserdivisie van Frankrijk komt aan in Saint-Martin-de-Varreville.
  • 1 augustus 1944: Bevrijding van Saint-James.
  • 3 augustus 1944: 
  • 4 augustus 1944: 
  • 5 augustus 1944: Bevrijding van Aunay-sur-Odon.
  • 6 augustus 1944: 
  • 7 augustus 1944: Bevrijding van Vire.
  • 7 augustus 1944: De geallieerden lanceren Operatie Totalize, een valstrik om Duits terugtrekkend wapentuig te veroveren begint.
  • 8 augustus 1944: Bevrijding van Cintheaux.
  • 9 augustus 1944: Bevrijding van Langannerie.
  • 10 augustus 1944: 
  • 11 augustus 1944: 
  • 12 augustus 1944: Oliepijpleiding PLUTO wordt aangesloten in Cherbourg.
  • 12 augustus 1944: 2e Pantserdivisie van Frankrijk komt aan in Alençon.
  • 12 augustus 1944: Bevrijding van Mortain.
  • 13 augustus 1944: 
  • 14 augustus 1944: De geallieerden lanceren Operatie Tractable. Operatie Tractable was een militaire operatie tussen 14 augustus en 21 augustus 1944. De operatie werd uitgevoerd door Canada, ondersteund door Polen en Engeland. Het doel van de operatie was om de verdediging van Duitsland op de snelweg van Caen naar Falaise te doorbreken. Als de geallieerden de snelweg in handen zouden hebben, konden ze makkelijker uit Normandië uitbreken.
  • 15 augustus 1944: Landing in Provence. Nog tijdens Operatie Overlord, landden de geallieerden ook in Zuid-Frankrijk. Tijdens Operatie Dragoon werd er een tweede front in Frankrijk geopend, waardoor de Duitsland de troepen nog meer moesten verspreiden. Dit kwam de snelle opmars van de geallieerden ten goede.
  • 16 augustus 1944: 
  • 17 augustus 1944: Bevrijding van Falaise, Troarn, Bures-les-Monts, Condé-sur-Noireau en Robehomme.
  • 18 augustus 1944: 
  • 19 augustus 1944: Inname van Mont-Ormel.
  • 20 augustus 1944: 
  • 21 augustus 1944: Einde van de Slag om Chambois.
  • 22 augustus 1944: Bevrijding van L’Aigle.
  • 23 augustus 1944: Bevrijding van Lisieux.
  • 24 augustus 1944: 
  • 25 augustus 1944: Kieffer (F) komt met zijn manschappen binnen in Pont-l’Évêque. 
  • 25 augustus 1944: Bevrijding van Parijs. 
  • 25 augustus 1944: Einde van Operatie Overlord
Situatie op 19 augustus 1944
Situatie op 19 augustus 1944
Situatie op 25 augustus 1944
Situatie op 25 augustus 1944

Het einde van de Tweede Wereldoorlog

1944

  • 3 september 1944: Bevrijding van Brussel.
  • 4 september 1944: Bevrijding van Antwerpen.
  • 6 september 1944: Bevrijding van Luik.
  • 8 september 1944: De eerste operationele V2-raket wordt vanuit Wassenaar afgevuurd. Doelen waren Londen en Parijs. Er vielen in Engeland ruim 2.700 doden door meer dan 1.100 V2-raketten vanuit Wassenaar afgevuurd. In totaal zijn er ongeveer 10.000 V2’s gebouwd, waarvan er 3.172 zijn afgevuurd op de volgende doelwitten: België: 1664 (1.610 op Antwerpen, 27 op Luik, 13 op Hasselt, 9 op Doornik, 3 op Bergen, 2 op Diest), Engeland: 1402 (1358 op Londen, 43 op Norwich, 1 op Ipswich), Frankrijk: 76 (25 op Rijsel, 22 op Parijs, 19 op Tourcoing, 6 op Arras, 4 op Cambrai), Nederland: 19 (op Maastricht), en Duitsland: 11 (op Remagen).
  • 17 september 1944 tot 25 september 1944: Operatie Market Garden. De operatie werd gekenmerkt door een ruime inzet van luchtlandingstroepen om strategische bruggen op Nederlands grondgebied te veroveren. Dit werd uiteindelijk een mislukking doordat de cruciale brug bij Arnhem niet kon worden behouden.
  • 20 september 1944: Bevrijding van Nijmegen als onderdeel van Operatie Market Garden.
  • 2 oktober 1944 tot 8 november 1944: Slag om de Schelde gewonnen door de geallieerden.
  • 7 oktober 1944: Eerste bombardement van Dresden.
  • 21 oktober 1944: Stad Aken in Duitsland ingenomen.
  • 16 december 1944: Begin van het Ardennenoffensief door de Duitsland om via de Ardennen weer toegang te krijgen tot de haven van Antwerpen. Hiervoor heeft Hitler troepen van het oostfront naar het westfront verplaatst. De gealieerden werden compleet verrast. Het was min 12 graden in de Ardennen en er lag sneeuw. Door de mist konden de geallieerden niet beschikken over luchtsteun.
  • Skorzeny (D) organiseerde een speciale operatie waarbij Engelssprekende soldaten uit Duitsland in uniformen uit Amerika verwarring en achterdocht stichtten in de linies van Amerika. De soldaten uit Duitsland slikken Pervitin. Dit is een chrystal meth en werkt tegen uitputting en het schakelt empathie uit.
  • 17 december 1944: Slachting Malmedy door Peiper (D) waarbij 84 Amerikaanse krijgsgevangenen worden gedood door de Duitsland.
  • 20 december 1944: De slag om Bastenaken (Bastogne).
  • 23 december 1944: De lucht was kraakhelder en de temperatuur zakte tot min 28 graden, wat vooral nadelig was voor de Duitsland, waarvan de militairen verbleven in het open veld. Er vallen aan beide kanten veel slachtoffers.
  • 24 december 1944: De Amerika houdt stand in het koude Bastogne. Het weer wordt beter en de geallieerde krijgen luchtsteun. De bevoorrading via parachutes komt weer op gang. De acute deiging is voorbij. Patton (A) komt met versterkingen naar Bastogne. De Duitsland heeft geen brandstof meer voor de terugtrekking. Men moeten lopen.
Ardennenoffensief situatie 20 december 1944, 25 december 1944 en 16 januari 1945
Ardennenoffensief situatie 20 december 1944, 25 december 1944 en 16 januari 1945

1945

  • 16 januari 1945: Tweede bombardement van Dresden.
  • 25 januari 1944: Einde van het Adennenoffensief. Het offensief werd voor de Duitsland een debakel. Het was het laatste grote offensief van de Wehrmacht aan het westfront. In het Engelse taalgebied staat deze strijd bekend onder de naam Battle of the Bulge, omdat de frontlijn de vorm had van een uitstulping of zak.
  • 24 maart 1945: Een half jaar na het debacle van Market Garden is het Montgomery (E) eindelijk gelukt de Rijn over te steken, het laatste grote natuurlijke obstakel richting het hart van Duitsland.
    • Meer dan een miljoen militairen maken de oversteek bij Wezel, 50 kilometer stroomopwaarts van de Nederlandse grens.
    • Een dagenlang durend rookgordijn wist te verhullen hoe groot de geallieerde overmacht was die op de westoever werd geformeerd. Ondertussen kwamen manschappen uit Duitsland onder zware artilleriebeschietingen te liggen om hun weerstand te breken. De eerste noodbrug was aan het einde van de dag al geslagen.
    • Kort na de oversteek landden in het nabijgelegen Hamminkeln 16.000 paratroepen achter de vijandelijke linies, om de Duitsland in te sluiten. In deze grootste luchtlandingsoperatie op één dag van de oorlog werden de dure lessen van Market Garden meegenomen: de landingen vonden dichter bij het front plaats en nadat de grondtroepen al vorderingen hadden gemaakt.
    • Hoewel er 3.500 geallieerde militairen sneuvelden, konden de doelen van deze Operatie Varsity snel worden bereikt. Duizenden Duitsers gaven zich al snel over.
  • 15 april 1945: Bombardement van Berlijn.
  • 16 april 1945: Bevrijding van Arnhem.
  • 25 april 1945: Elbe Day. De troepen van Amerika en Rusland ontmoeten elkaar in Torgau aan de Elbe.
  • 28 april 1945: Mussolini (I) vermoord.
  • 30 april 1945: Hitler pleegde zelfmoord in Berlijn toen de Russen de Rijkskanselarij naderde. Dönitz (D) nam de regering in Duitsland over. Hij vertrok naar Flensburg aan de Deense grens en zette daar een soort regering uit Duitsland op. Hij had eerst het idee vrede te sluiten met de westelijke geallieerden en in het oosten nog door te vechten tegen de Russen.
  • 4 mei 1945: In een tent van Montgomery (E) op de Luneburger Heide tekenen Friedeburg (D), Kinzel (D) en Wagner (D) de capitulatie.
  • 5 mei 1945: Konev (R) en Bradley (A) sluiten een wapenbroederschap.
  • 5 mei 1945: In Hotel de Wereld in Wageningen wordt Blaskowitz (D) door Foulkes (C) ontboden om de uitwerking van een capitulatie te bespreken. Blaskowitz kreeg 24 uur extra de tijd om aan de voorwaarden te kunnen voldoen.
  • 6 mei 1945: In de Landbouwhogeschool in Wageningen wordt in de namiddag de capitulatie getekend door Blaskowitz (D) en Foulkes (C). Het document gedateerd “at 16.30 hours on 5 May 1945”. Het betrof formulieren waarin hij te kennen gaf dat hij had voldaan aan de op 5 mei aan hem gegeven opdrachten, waaronder binnen 24 uur informatie te verstrekken over de posities en stellingen van de troepen uit Duitsland in West-Nederland. Deze informatie was direct nodig voor de opmars van de geallieerden op 7 mei naar West-Nederland.
  • 7 mei 1945: In het hoofdkwartier van Eisenhouwer (A) in Reims tekent Duitsland de documenten voor onvoorwaardelijke overgave van alle strijdkrachten uit Duitsland aan de geallieerden. Het bevatte de frase: “Alle strijdkrachten onder Duits gezag staken hun actieve operaties om 23:01 uur centraal Europese tijd op 8 mei 1945“. De ondertekening vond plaats in de spreekkamer van de technische school. Om 02:41 uur in de ochtend tekenen: Jodl (D), hij had hiervoor een volmacht van Donitz (D), Friedeburg (D) en Oxenius (D). Van geallieerde zijde zijn aanwezig: Smith (E), Burrough (E), Soesloparoff (R), Spaatz (A), Robb (E), Morgan (E) Francois Sevez (F). Eisenhouwer (A) is niet aanwezig om de ondertekening nog geheim te houden zodat Stalin (R) er later gezamenlijk in Berlijn ook mee in de publiciteit zou kunnen treden. Het nieuws lekt echter voortijdig uit. 
  • 7 mei 1945: De bevrijding van Amsterdam werd overschaduwd door een schietpartij tussen Duitsers in De Groote Club naast het Paleis op de Dam en leden van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS). Hierbij vielen minstens 32 doden en veel gewonden. Duizenden mensen verwelkomden de bevrijders uit Canada maar de stad zat nog vol met gewapende militairen uit Duitsland. Er vonden ook schietpartijen plaats bij het Victoria Hotel en de Prins Hendrikkade.
  • 8 mei 1945: Kort voor middernacht tekenen Keitel (D) en Zjoekov (R) in het Russische hoofdkwartier in Berlijn een document waarin Duitsland expliciet capituleren aan de Russische strijdkrachten.
  • 6 augustus 1945: De atoombomaanval op Hiroshima door luchtmacht Amerika.
  • 9 augustus 1945: De atoombomaanval op Nagasaki door de luchtmacht Amerika. Kort daarna capituleerde het Japans Keizerrijk onvoorwaardelijk. Hiermee kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog. De capitulatie van Japan leidde ook tot de onafhankelijkheid van de Aziatische landen die Japan tijdens de oorlog had bezet. Eind 1945 waren als gevolg van de aanvallen op Hiroshima en Nagasaki circa 250.000 mensen om het leven gekomen. Als gevolg van stralingsziekte zouden nog honderdduizenden slachtoffers volgen.

Enkele hoofdrolspelers

LandNaam kortRangNaam langLeven
AmerikaBradley (A)generaalOmar Bradley1893-1981
AmerikaEisenhouwer (A)generaalDwight David Eisenhower1890-1969
AmerikaPatton (A)generaalGeorge Patton1885-1945
AmerikaSmith (A)stafofficierWalter Bedell Smith1895-1961
AmerikaSpaatz (A)generaalKarl Spaatz1891-1974
CanadaFoulkes (C)generaalCharles Foulkes1903-1969
DuitslandBlaskowitz (D)generaalJohannes Blaskowitz1883-1948
DuitslandBlumentritt (D)generaalGünther Blumentritt1892-1967
DuitslandDönitz (D)admiraalKarl Dönitz1891-1980
DuitslandFriedeburg (D)generaalHans-Georg von Friedeburg1895-1945
DuitslandHimmler (D)commandant SSHeinrich Himmler1900-1945
DuitslandHindenburg (D)rijkspresidentPaul von Hindenburg1847-1934
DuitslandHitler (D)staatshoofdAdolf Hitler1889-1945
DuitslandJodl (D)generaalAlfred Jodl1890-1946
DuitslandKinzel (D)generaalEberhard Kinzel1897-1945
DuitslandManstein (D)generaalErich von Manstein1887-1973
DuitslandOxenius (D)stafofficier, tolkWilhelm Oxenius1912-1979
DuitslandPeiper (D)kolonelJoachim Peiper1915-1976
DuitslandRibbentrop (D)diplomaatJoachim von Ribbentrop1893-1946
DuitslandRöhm (D)leider SAErnst Röhm1887-1934
DuitslandRommel (D)maarschalkErwin Rommel1891-1944
DuitslandRundstedt (D)maarschalkGerd von Rundstedt1875-1953
DuitslandSkorzeny (D)kolonelOtto Skorzeny1908-1975
DuitslandSpeidel (D)generaalHans Speidel1897-1984
DuitslandStauffenberg (D)kolonelClaus von Stauffenberg1907-1944
DuitslandWagner (D)vice-admiraalGerhard Wagner1898-1987
DuitslandWarlimont (D)stafofficierWalter Warlimont1894-1976
EngelandBurrough (E)admiraalHarold Burrough1889-1977
EngelandChamberlain (E)premier 1937-1940Neville Chamberlain1869-1940
EngelandChurchill (E)premier 1940-1945Winston Churchill1874-1965
EngelandGale (E)generaalRichard Nelson Gale1896-1982
EngelandGeorge VI (E)koningGeorge VI1895-1952
EngelandJames Robb (E)commandant RAFJames Robb1895-1968
EngelandMontgomery (E)maarschalkBernard Montgomery1887-1976
EngelandMorgan (E)generaalFrederick Morgan1894-1967
FrankrijkDe Gaulle (F)presidentCharles de Gaulle1890-1970
FrankrijkKieffer (F)commandantPhilippe Kieffer1899-1962
FrankrijkSevez (F)generaalFrancois Sevez1891-1948
ItalieMussolini (I)minister-presidentBenito Mussolini1883-1945
RuslandKonev (R)maarschalkIvan Konev1897-1973
RuslandMolotov (R)revolutionairVjatsjeslav Molotov1890-1986
RuslandSoesloparoff (R)generaalIvan Soesloparoff1897-1974
RuslandStalin (R)secretaris-generaalJozef Stalin1978-1953
RuslandZjoekov (R)generaalGeorgi Zjoekov1896-1974

Met dank aan historicus Maarten van Rossem voor zijn duidelijke uitleg.

Bach – Pianoconcerten in A (BWV 1055), F Mineur (BWV 1056) en G Mineur (BWV 1058)

David Fray en de Deutsche Kammerphilharmonie Bremen.

In January 2008 David Fray recorded a programme entirely devoted to Bach, comprising four concertos for keyboard and orchestra. For the public these concertos are among the most popular and stimulating of Bach’s works. For David Fray one of the major problems facing the contemporary performer of these works is that they have been “visited” by Glenn Gould. In other words, the objective is to find a way of playing Bach after Gould. By copying him? By standing resolutely apart? The film follows David Fray in his attempt to approach these beautiful works in a highly personal way. In the simplest manner, three situations provide the film‘s setting: David Fray at home working at the score on the piano, explaining the many options open to him, with many examples drawn from the three concertos selected. We then see David Fray rehearsing and recording with the Deutsche Kammerphilharmonie Bremen, which he conducts from the piano. The film alternates rehearsal and recording sessions of the three concertos, movement by movement, intercut with short interviews. The programme focuses on the concerto in A and on the concertos in F minor and G minor.

Swing, Sing & Think: David Fray – Bach’s Keyboard Concertos
Swing, Sing & Think: David Fray – Bach’s Keyboard Concertos

Bach – Die Kunst der Fuge (BWV 1080)

Een fuga (van het Latijnse fugere, vluchten) is een muziekvorm waarin meerstemmigheid (contrapunt) en gevarieerde herhaling een hoofdrol spelen. Deze vorm ontwikkelde zich in de 18e eeuw uit verschillende soorten contrapuntische composities als de ricercares, capriccio’s, canzones, en fantasia’s.

Die Kunst der Fuge (BWV 1080) is een compositiecyclys van Johann Sebastian Bach, in eerste aanleg gecomponeerd omstreeks 1742 en enkele jaren daarna, met het oog op publicatie, uitgebreid en herzien en postuum uitgegeven in 1751. In deze publicatievorm betreft het een collectie van veertien fuga’s en vier canons.

De compositiecyclus biedt een staalkaart van mogelijkheden in het contrapunt. Elke fuga, door Bach met contrapunctus betiteld, is, afgezien van de onvoltooid overgeleverde laatste fuga, gebaseerd op een eenvoudig grondthema, dat in de eerste fuga meteen aan het begin wordt geïntroduceerd:

Die Kunst der Fuge grondthema
Die Kunst der Fuge grondthema

Bachs Kunst der Fuge is een monument. Zoals de titel al zegt, stelt Bach hier de fuga centraal. Een fuga is een muziekstuk van minimaal twee stemmen waarin de partijen elkaar imiteren. Bach gaf echter niet aan voor welke instrumenten hij de Kunst der Fuge componeerde.

Het imiteren van de partijen kan op veel verschillende manieren en precies dat laat Bach in deze compositie zien. Hij bouwt één enkel muzikaal thema uit tot een groots werk van meer dan een uur. Het thema wordt van alle kanten belicht, vergroot, verkleind, het staat achterstevoren en op zijn kop.

Die Kunst der Fuge onvoltooide Contrapunt 14 met aantekening van C.Ph.E. Bach
Die Kunst der Fuge onvoltooide Contrapunt 14 met aantekening van C.Ph.E. Bach
Die Kunst der Fuge met handtekening van J.S. Bach
Die Kunst der Fuge met handtekening van J.S. Bach
Die Kunst der Fuge eerste druk 1751
Die Kunst der Fuge eerste druk 1751